Children categories

Դիանա Ասլանյան

Դիանա Ասլանյան (0)

Բոլոր բնագավառներում հաղթանակը բոլորինն է, պարտությունը` մեկինը

Ամբողջ աշխարհում մեծ տարածում ունեցող քաղցկեղը շարունակում է խլել բազմաթիվ կյանքեր: Ամենամեծ խնդիրն այն է, որ հաճախ բժշկի դիմում են, երբ հիվանդությունն արդեն զարգացման վերջին փուլում է: Սկզբնական շրջանում քաղցկեղը կարող է ընդհանրապես չդրսևորվել: Հենց այդ պատճառով յուրաքանչյուրը կանխարգելման նպատակով պետք է պարբերաբար հետազոտվի։ Ոչ բարդ, անցավ, երկար ժամանակ չպահանջող հետազոտությունը կարող է պահպանել առողջությունը, փրկել կյանքեր։
Վ. Ա. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնը Հայաստանում առաջատար բազմապրոֆիլային մասնագիտացված բուժհաստատություն է, որը մատուցում է ուռուցքաբանական կլինիկական ծառայությունների ողջ սպեկտրը` ներառյալ ախտորոշումը, քաղցկեղի բոլոր տեսակների համալիր բուժումը և հիվանդների հետագա հսկողությունը։
Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի Դեղորայքային ուռուցքաբանաության բաժանմունքի բժիշկ-քիմիաթերապևտ Դիանա Ասլանյանն իր հաջողության գաղտնիքը վաղուց է հասկացել. դա սերն է իր հիվանդների հանդեպ: Կարող ես լինել լավագույն մասնագետ, սակայն եթե չի ձևավորվոմ բժիշկ-հիվանդ անչափ կարևոր փոխադարձ կապը, շատ ավելի դժվար է հաղթահարվում հիվանդությունը:
-Բժշկուհի, որո՞նք են քիմիաթերապիայի դրական և բացասական կողմերը։
-Քիմիաթերապիա անվանումն արդեն նշանակում է, որ այն բացասական կողմ միանշանակ կունենա, քանի որ դեղորայքի մեծ մասը ստեղծվում է քիմիական նյութերից։ Կողմնակի ազդեցություններ իհարկե կան, քանզի դրանք ոչ միայն ազդեցություն են ունենում ուռուցքային բջիջների վրա, այլ նաև առողջ բջիջների վրա։ Արդյունքում լինում է մազաթափություն, սրտխառնոց, թուլություն, լուծ և այլն։

-Ո՞րն է թիրախային թերապիան։
-Թիրախային թերապիան այն է, որ առկա է բջջային մակարդակում մի թիրախ, որը կանխվում է այս կամ այն դեղորայքի միջոցով։ Թիրախը հայտնաբերելու համար անհրաժեշտ է հեռացված հյուսվածքը ենթարկել հյուսվածքաբանական, այնուհետև իմունոհիստոքիմիական հետազոտության, որի ժամանակ նաև իրականացվում է մուտացիաների որոշում։ Դրանք հաճախ կիրառվում են որոշակի պաթոլոգիաների դեպքում` ինչպես թոքի, աղիքի, կրծքագեղձի, այսօր արդեն նաև կանացի օրգանների ուռուցքների դեպքում։ Հիմնականում կատարվում են բոլոր օրգան համակարգերի թիրախային մուտացիաների որոշում, և երբ հայտնաբերվում է որևէ մուտացիա, համապատասխան դեղորայքային բուժում է իրականացվում: Դրանք դժվարամատչելի դեղորայքներ են։ ՀՀ առողջապահության նախարարության կողմից հաստատված է պետպատվերի շրջանակներում միայն կրծքագեղձի մինչև III-րդ փուլի ուռուցքների դեպքում թիրախային թերապիա, Her 2 new մուտացիան +3-ի հայտնաբերման դեպքում։ Նշանակվում է Հերցեպտին դեղամիջոցը, որը հիվանդները ստանում են անվճար։
-Հասարակություն մեջ ձևավորվել է մի թյուր կարծիք, որը առանց բացահայտելու բուն ուռուցքի առաջացման պատճառները, միանգամից նշանակում են քիմիաթերապիա։
-Բացառվում է նման բան, հստակ եմ դա ասում, մեր բժշկական կենտրոնում` առավել ևս։ Մինչև մանրակրկիտ չհետազոտվի հեռացված գոյացությունը կամ բիոպտատը, ոչ ոք քիմիաթերապիայի չի դիմի: Օրինակ բերելով թոքի ուռուցքը` ասեմ, որ լինում է երկու տեսակի. ինչպես կարող է բժիշկը նշանակել քիմիաթերապիա, եթե չգիտի, թե որ տեսակի է ուռուցքը։ Կրծքագեղձում էլ լինում է երեք տեսակի։ Հնարավոր է լինի այն փուլում, որ քիմիաթերապիա չնշանակվի, նշանակվում հակահորմոնալ բուժում։ Մենք երբեք չենք սկսում բուժումը, մինչև չհասկանանք, թե ինչ ուռուցքի հետ գործ ունենք։
Հիվանդին ուռուցքի մասին ասվում է։ Կան բուժառուներ, որոնք գիտակից են մոտենում իրենց խնդրին։ Եթե հարազատներն ու բարեկամները գիտեն, որ բուժառուն իր տեսակով գերզգայուն է և չի կարող հեշտ տանել ընթացքը, խնդրում են, որ ավելի լավ է չիմանա հիվանդության մասին։ Այսօր մենք էլ ենք այլ երկրների նման ընտրում այն տարբերակը, որ եթե հիվանդը մենակ է գալիս, ստիպված ենք լինում դեմառդեմ արդեն ներկայացնել խնդրի լրջությունը։
Վերջին տարիներին քաղցկեղը երիտասարդացում է ապրել, դրա պատճառը կարող են լինել ստրեսային իրավիճակները, սննդակարգը, ապրելակերպը։ Դրանք իրենց հետքը թողնում են նաև հիվանդության ընթացքի վրա. բուժված հիվանդը ստրես տանելուց հետո հիվանդությունը կարող է նորից գլուխ բարձրացնել։ Ստրեսը թուլացնում է օրգանիզմը, և սկսում են բոլոր խնդիրները գլուխ բարձրացնել:
Ներորովայնային աէրոզոլային քիմիաթերապիան առաջին անգամ կատարել են ՌԴ-ում Ա.Ի. Հերցենի անվան գիտահետազոտական կենտրոնում, ստամոքսի ուռուցքային հիվանդությունների ժամանակ, որովայնամզի ախտահարման դեպքում։ Բուժումն իրականացվում է քիմիաթերապիայի մի քանի կուրսից հետո, հաջորդում է տվյալ թերապիան, այնուհետև շարունակվում է քիմիաթերապիան։ Սա պալիատիվ միջամտություն է, որը հնարավորություն է տալիս երկարացնել բուժառուի կյանքը։ Այսօր մեր հանրապետությունում հակաքաղցկեղային մեթոդները համալրվել են ևս մեկով: Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնում կիրառվում է ներորովայնային աէրոզոլային քիմիաթերապիայի մեթոդը:
-Շատ հաճախ բուժառուները հրաժարվում են բուժօգնությունից։ Ձեր հետագա քայլերը որո՞նք են։
- Բուժառուին մանրամասն բացատրվում է հնարավոր բացասական երևույթների մասին` հրաժարվելու դեպքում։ Երբ կոնկրետ քիմիաթերապիայից հրաժարվում է, և եթե ցուցված է բուժման ալտերնատիվ եղանակներ՝ ճառագայթային թերապիա կամ վիրահատություն, տվյալ մասնագետների հետ կատարվում է խորհրդատվություն։ Իսկ եթե հրաժարվում են բիոպսիայից, առաջարկվում է էքստիզիոն բիոպսիա, ոչ թե պունկցիոն, այլ հեռացման եղանակով, հյուսվածք ստանալով, որից շատերը չեն հրաժարվում, որքան ասեղային բիոպսիայի դեպքում է լինում։ Ներկա պահին բոլոր հետազոտություններն իրականացվում են սոնոգրաֆիայի հսկողությամբ` անգամ դժվարամատչելի մասերում: Եթե մասնագետը գտնում է, որ ինքը չի վնասի մեկ այլ օրգան բիոպսիայի ժամանակ, գնում է դրան, որի արդյունքում բավականին հեշտացել է մեր աշխատանքը: Երբ որովայնը չի հատվում, լապորասկոպիկ եղանակով կամ թեկուզ ասեղային եղանակով ստանում ենք նյութ, հիվանդներն էլ են շուտ վերականգնվում, մենք էլ մեր բուժումը կարողանում ենք շուտ սկսել։
-Ո՞ւմ եք համարում Ձեր ուսուցիչը:
- Բժշկագիտության մեջ իմ առաջին ուսուցիչը եղել է իմ հայրը` դոկտոր, պրոֆեսոր Ն.Լ.Ասլանյանը, որն իմ մյուս դասախոսներից զատ, ուսանողական տարիներին շատ է օգնել ինձ հասկանալ, թե ինչ է բժշկագիտությունը, բուժառուների հետ շփվելու եղանակը և մասնագիտական շատ այլ նրբություններ։ Նեղ մասնագիտացման մեջ ինձ համար ուսուցիչ կարող եմ համարել ավագ սերնդի մեր ֆանարջյանական ողջ թիմին. այստեղ ես աշխատում եմ շուրջ 20 տարի, օրդիանտուրան այստեղ եմ անցել, բոլոր բժիշկները, ում հետ աշխատել եմ, ինձ տվել են ավելին, քան պետք է մասնագետ դառնալու համար։ Շատ բան եմ սովորել պրոֆեսոր Հ.Մ. Գալստյանից, մեր բաժանմունքի վարիչից` պրոֆեսոր Գ.Խ.Բադալյանից. բոլորից էլ շատ բաներ եմ սովորել և շարունակում եմ սովորել, քանի որ բժշկությունը իր տեղում կանգնած չէ, և ամեն օր մի նոր բան կա սովորելու։
-Ի՞նչ կասեք երիտասարդ կադրերի մասին:
-Երիտասարդ կադրերը պրպտող են, ձգտող: Իրենց համար հիմա ավելի հեշտ է, քան մեր ուսանելու տարիներին էր. հիմա ինտերնետային դարում ամեն ինչ հասանելի է, վերապատրաստումներին կարող են առցանց հետևել, այսօր ամեն ինչ հեշտացել է, դարձել հասանելի։ Երիտասարդների մեջ կան շատ խոստումնալից կադրեր։
Իսկ ընդհանրապես ասելիքս սա է, որ բոլորը պարբերաբար հետազոտվեն, և երբ հիվանդությունը վաղ փուլերում է հայտնաբերվում, ավելի հեշտ է բուժումը: Ուռուցքները փոխվել են իրենց բնույթով, հին դեղորայքն այդքան էֆեկտիվ չէ, և կանխարգելիչ բուժման համար ցանկալի է ունենալ տարեկան մեկ կամ երկու ստուգում` թեկուզ սոնոգրաֆիա կամ ռենտգեն հետազոտություն, արյան անալիզ: Մեր հետևողական աշխատանքի շնորհիվ հիմա մարդիկ ավելի վաղ են դիմում բժշկի։
-Բժշկուհի´, որպես վերջաբան` Ձեր մաղթանքը մեր հասարակությանը:
-Կմաղթեմ, որ մեր հասարակությունը լինի ավելի ներողամիտ, բարեկիրթ, բժշկին դիմելու կուլտուրան բարձր մակարդակ ունենա, բժշկի հանդեպ հարգանքն ավելի մեծանա, որովհետև բժշկի ուսերին դրված է շատ մեծ պատասխանատվություն: Ճիշտ և գրագետ ախտորոշումից է կախված բուժման ճիշտ տակտիկան։ Բոլոր բժիշկներն էլ հասարակ մահկանացուներ են, ունեն անձնական խնդիրներ ու ներաշխարհ: Էական չէ, թե բժիշկը քանի կյանք է փրկում, բայց երբ մի փոքր բացթողում է լինում, դա, ցավոք, նրա համար դառնում է ճակատագրական: Բոլոր բնագավառներում հաղթանակը բոլորինն է, պարտությունը` մեկինը: Ու նաև շատ կարևոր է հասկանալ, որ կյանքի ճանապարհը երկար և բարդ է, երբեմն էլ՝ չհուսադրող, սակայն պետք է գիտակցել, որ երբեք և ոչ մի այլ երկրում չես գնահատվի այնպես, ինչպես քո հայրենիքում։ Եվ թող երբեք չմարի ձգտումն ու հավատը, և, հավատացեք, մշտապես հաջողությունը կժպտա:

 

View items...
There is no translation available.

Ստոմատոլոգիան պետք է ունենա արագություն` արձագանքելու և հարմարվելու նորարական հնարավորություններին

Վերջին տասնամյակների ընթացքում նոր տեխնոլոգիաները արագ զարգացել են՝ հեղափոխելով աշխարհն ու մեր առօրյան: Սմարթֆոններից մինչև խելացի մեքենաներ՝ թվային հեղափոխությունը մեծապես հարստացրել է մեր ապրելակերպը: Այս առաջընթացները նաև մեծ ազդեցություն ունեն առողջապահության ոլորտի վրա, և ստոմատոլոգիան բացառություն չէ:

Ներկայումս թվային ստոմատոլոգիան  նոր դարաշրջան է ապրում: Նոր թվային սարքերի և մշակման ծրագրերի, ինչպես նաև էսթետիկ նյութերի և հզոր արտադրական գործիքների ներդրումը հիմնովին վերափոխում է ստոմատոլոգիան: Այս տեղաշարժերը զգալիորեն մեծացրել են ինչպես ստոմատոլոգների, այնպես էլ բուժառուների ընդհանուր փորձը՝ բարձրացնելով ծառայություններն ու խնամքը այնպես, ինչպես նախկինում չէինք պատկերացնում: Այսօր ավելի ու ավելի շատ ստոմատոլոգիական կլինիկաների և լաբորատորիաներ միանշանակ ընդունում  են թվայնացման կարևորությունը: Ի վերջո, թվայնացումն ընդգրկող պրակտիկաները զգալի առավելություններ են ստանում արդյունքի որակի, ծախսերի և ժամանակի խնայողության առումով:

Այսօր Հայաստանում արդի ստոմատոլոգիան զարգացնելու և միջազգային չափանիշներին համապատասխանեցնելու ուղղությամբ  լուրջ քայլեր են իրականացնում ոլորտի նվիրյալ բժիշկների կողմից, որոնք ջանում են բուժօգնությունը կազմակերպել պատշաճ  ու գրագետ, և նորագույն տեխնոլոգիաների շնորհիվ նույնիսկ ամենաբարդ խնդիրները դարձնել լուծելի:

http://bestgroup.am/ կայքի զրուցակիցն է  «3Դենտ» ստոմատոլոգիական կենտրոնի իմպլանտոլոգ-օրթոպեդ Արմեն Մարտիրոսյանն իր պրոֆեսիոնալիզմի, ինչպես նաև մարդկային ջերմ ու բարեկիրթ վերաբերմունքի շնորհիվ վայելում է ոչ միայն բազմաթիվ բուժառուների վստահությունը, այլ նաև  մասնագիտական հանրության հարգանքը։ Նա առանձնանում է որպես  իր մասնագիտական պատասխանատվությունը լավագույնս գիտակցող, իր գործին  այդ պարտքի խորը կարևորությամբ վերաբերվող բժիշկ, որը հրաշալի պատկերացնում է իր մասնագիտության ամբողջ բարդությունն ու այն պատվով կատարելու կարևորությունն ու հանձնառությունը: Բժշկությունը համարելով առաքելություն՝  ընտրել է բժշկի մասնագիտությունը՝ խորապես գիտակցելով դրա կարևորությունն ու ողջ պատասխանատվությունը: Բարությունը, մարդասիրությունն ու հիվանդին օգնելու մեծ ցանկությունը բժշկին ստիպում են տարիների ընթացքում կուտակած գիտելիքներն ու փորձն ի գործ դնել՝ արդյունքում վայելելով  առողջացած բուժառուների ժպիտը, աչքերում՝ երախտագիտությունը, իսկ փոխարենն ստացած աննկարագրելի էներգիան նա օգտագործում է մասնագիտության մեջ է՛լ ավելի կատարելագործվելու ու ավելի մեծ փորձառություն ձեռք բերելու  նպատակով:

Ի դեպ, վերջերս բժիշկը «Որակի նշան» ընկերության կողմից «Նվիրյալ ստոմատոլոգ» անվանակարգում արժանացավ մրցանակի: Շնորհավորում ենք և մաղթում նորանոր
 նվաճումներ իր ընտրած բարդ ու կարևոր աշխատանքում:

-Պարոն Մարտիրոսյան, ի՞նչ է թվային ստոմատոլոգիան:

- Ներկայիս թվային ստոմատոլոգիան նվազեցնում է մարդկային գործոնների հետևանքով առաջացած սխալներն ու անորոշությունները՝ ապահովելով ավելի բարձր ճշգրտություն աշխատանքային հոսքի յուրաքանչյուր փուլում: Զարմանալի տեխնոլոգիաներից մեկը, որը կատարելագործել է ստոմատոլոգիական ոլորտը և այժմ մեծ պահանջարկ է վայելում, 3D ներբերանային սկաներների օգտագործումն է՝ մի սարք, որն օգտագործվում է թվային տպավորություններ գրավելու համար: Իր ներդրումից ի վեր, ստոմատոլոգիական բազմաթիվ հիվանդությունների ախտորոշումն ու բուժումն այժմ դարձել է ավելի արագ և հեշտ՝ վերացնելով ձեռքով ժամանակատար ընթացակարգերի անհրաժեշտությունը: Այն առաջատար մոդել է, որը հիանալի կերպով համատեղում է պատկերի ամենաբարձր ճշտությունը և բուժառուի առավելագույն հարմարավետությունը:  

TRIOS ծրագրային գործիքներն առաջարկում են տեսողական ինտերֆեյսեր, որոնք նման են սովորական աշխատանքային հոսքերին՝ ավտոմատացման քայլերի հավելյալ առավելություններով, որոնք կարող են հեշտությամբ հայտնաբերել և ուղղել սխալները: Բարդ կլինիկական դեպքերում, եթե ստոմատոլոգին չի բավարարում տպավորությունը, նա կարող է հեշտությամբ ջնջել և նորից սկանավորել տպավորությունը։ Թվային ստոմատոլոգիայի ամենակարևոր առավելություններից մեկը բուժառուի հարմարավետության բարելավումն է:

Եթե նախկինում ստոմատոլոգիայի օրթոպեդիկ փուլը մշտապես կատարվել է չափսանյութ կիրառելով (երբ չափսը ստանալուց հետո այն ուղարկվում է տեխնիկական լաբորատորիա, որտեղ ստանում են գիպսից մոդելներ և ենթարկվում մի շարք գործողությունների), այս դեպքում մարդկային գործոնը դեր չի ունենում: Ներբերանային սկաները մեզ թույլ է տալիս անմիջապես բերանի խոռոչի պատկերը տեղափոխել դեպի համակարգիչ` առանց չափսանյութերի` միայն սկանի միջոցով: Սա մեզ թույլ է տալիս խնայել նախ ժամանակը, իսկ ամենակարևորն այն է, որ ստանում ենք ավելի ճշգրիտ և գերազանց արդյունք և զերծ պահում շատ բուժառուների մոտ առկա  փսխման ռեֆլեքսից: Հստակ երևում են ոսկորի խտությունը, կառուցվածքը, չափսերը: Յուրահատուկ ներկառուցված տեսախցիկների շնորհիվ ստանում ենք բարձր որակի 3Դ պատկեր, որը հետագայում սկանի հետ համադրելով` ստանում ենք առավելագույն ճշգրիտ արդյունք:

Նախկինում իմպլանտները տեղադրում էինք ձեռքով և մոտավոր հաշվարկներով, ապա այսօր տեղադրում ենք գերճշգրիտ շաբլոններով, այսինքն` նախապես պլանավորում ենք և շաբլոնների օգնությամբ, առանց կտրվածքների տեղադրվում է ճշգրիտ դիրքերի վրա, ճշգրիտ հաշվարկով։  Նախկինում հնարավոր էին միլիմետրի շեղումներ, բայց  այսօր, շնորհիվ այդ շաբլոնների, դա բացառվում է: Օգտվելով շաբոլներից` նախապես պլանավորում ենք ատամի ճիշտ դիրքը, իմպլանտացիայի դեպքում ոսկորի մեջ ճիշտ դիրքավորում ենք  տալիս` ապահովելով իմպլանտների համար բարձր ճշգրտություն, որի դեպքում մարդկային գործոնի սխալը հավասար  է զրոյի:  Արդեն 3 տարի է` առանց այս շաբլոնների, իմպլանտներ չեմ տեղադրում:  Այս շաբլոնների օգնությամբ իմպլանտացիայի տևողությունն էլ բավականին կրճատվում է. օրինակ` ստանդարտ ոսկորների և ստանդարտ ատամների դեպքում  4-5 իմպլանտ տեղադրելը առավելագույնը տևում է 15 րոպե, իսկ նախկին իմպլանտացիայի դեպքում ճշգրտություն ապահովելու համար բավականին շատ ժամանակ էր մեզանից պահանջվում։ 

Իրականում այս շաբլոններն ու էլայներները բավականին մատչելի են, և ամենակարևորը` իրավաբանական թույլտվություն կա դրանց կիրառման համար, ունի  նաև ապահովագրություն: Իհարկե կան որոշ հակացուցումներ, սակայն այսօր այս  տեխնոլոգիաների օգնությամբ դրանք բավականին քիչ տոկոս են կազմում: Օրինակ` նախկինում շաքարային դիաբետի ժամանակ հակացուցված էր իմպլանտացիան, քանզի նախկինում կտրվածքների դեպքում տրավման մեծ էր, և վերքերը ուշ էին լավանում, իսկ այսօր ռիսկերը  հասցված են նվազագույնի։

Իսկ էսթետիկ ստոմատոլոգիայում, հաշվի առնելով բուժառուի էսթետիկ և ֆունկցիոնալ շեղումները` Ortho analayzer ծրագրի միջոցով բժիշկ օրթոդոնտը կազմում է բուժման պլանավորում, որը կարող է լինել ինչպես բրեկետ համակարգերով, այնպես էլ` էլայներներով: Ըստ պլանի՝ բուժման յուրաքանչյուր փուլին համապատասխան աճեցվում են 3D մոդելներ, որոնց հիման վրա պատրաստվում են էլայներները:

Ե՛վ ստոմատոլոգիական կլինիկաների, և՛ լաբորատորիաների համար թվայնացումը նշանակում է ավելի շատ հնարավորություններ և մրցունակություն: Որոշ մարդիկ չեն ցանկանում գնալ ստոմատոլոգի, քանի որ նախկինում անհարմար փորձառություններ են ունեցել: Այնուամենայնիվ, թվային լուծումների միջոցով սահուն, հարմարավետ փորձ ապահովելով,  բուժառուները կարող են ավելի պատրաստակամ լինել իրենց բուժման ծրագրին: Բացի այդ, նրանք ավելի հավանական է, որ վերադառնան և խորհուրդ տան ուրիշներին՝ նպաստելով ցանկացած ստոմատոլոգիական պրակտիկայի երկարաժամկետ հաջողությանը:

-Բժիշկ, տեղյակ ենք, որ համագործակցում եք  ‹‹DDC›› թվային ախտորոշման և բուժման պլանավորման առաջատար կենտրոնի հետ, որը, մասնագիտացված լինելով թվային ստոմատոլոգիայի ոլորտում, համատեղում է նորագույն սարքավորումներն ու բացառիկ ծառայությունների մատուցումը:

-Այո, արդեն երկար տարիներ է, ինչ համագործակցում եմ ‹‹DDC›› թվային ախտորոշման  կենտրոնի հետ, որը հագեցած է գերժամանակակից թվային տեխնոլոգիաներով և մասնագիտացված է թվային տեխնոլոգիաների կիրառման ոլորտում, ինչը թույլ է տալիս բուժառուի ֆիզիկական պատկերից ստանալ վիրտուալ պատկեր՝ առավելագույն ճշգրտությամբ: 

Կենտրոնը նորարարական և գրագետ մոտեցումներ մտցրեց օրթոդոնտիայի մեջ։ Սկանավորում անելուց հետո հետագծվում է մեր հետագա աշխատանքը, նախկին գիպս հասկացությունը մեզ մոտ վաղուց արդեն չկա։  Ծրագրային պլանավորման միջոցով կարգավորվում մեր հետագա օրթոդոնտիկ բուժմոտեցմսն ընթացքը, թեք ատամնաշարը ուղղում ենք թվային տարբերակով, և վերջնական ուղիղ ատամնաշար ստանալու համար մեզ օգնության են գալիս էլայներները, որոնք 15 օրը մեկ  տալիս ենք բուժառուին, և ամեն հերթական ստուգումներից հետո ատամնաշարի դիրքը հասկանալուց հետո բուժառուն ինքն է փոխում` առանց մեր օգնության, քանզի ամեն ինչ ճշգրիտ հաշվարկված է նաև էլայներների դեպքում։

Բժիշկներին խորհուրդ կտամ միայն իրենց աշխատանքի արդյունավետության և ճշգրտության, ինչու չէ, հեշտացման համար օգտվել վերը նշված շաբլոններից և էլայներներից, քանզի այն հնարավորություն է տալիս`  խուսափելու  հետագա բարդություններից,և բոլոր նախկին ավանդական կտրվածքները փոխարինվեն ժամանակակից նորագույն մեթոդներով, և հասարակությունն էլ տեղեկացված լինի այս նորագույն և հարմարավետ բուժմոտեցումներից։

Այս մտահղացումների հեղինակը ‹‹Հայբրիդ Թեքնոլոջիզ›› նախաձեռնության հեղինակ, ‹‹Կարեն›› ատամնատեխնիկական լաբորատորայի և ‹‹DDC›› թվային ախտորոշման  կենտրոնի հիմնադիր Կարեն Կարապետյանն է, որին պետք է մեր շնորհակալությունը հայտնենք` թե՛ բժիշկների և թե՛ բուժառուների կողմից, հետագա բարդություններից ազատելու համար։ Նրա ավանդը մեր ոլորտում անուրանալի է:

-Ի՞նչ են էլայներները։

- Թե՛ ավանդական բրեկետները, թե՛ էլայներները նպատակ ունեն շտկելու սխալ դասավորված ատամները, սակայն դրանց մեթոդաբանությունը շատ տարբեր է: Բրեկետները բաղկացած են մետաղական կամ կերամիկական ամրակներից և մետաղալարերից, որոնք ամրացված են ատամներին և մշտական ​​ճնշում են գործադրում  ատամները ճիշտ դիրքի տեղափոխելու համար:

Իսկ էլայներները հատուկ և անհատական պատրաստված  կապաներ են, որոնք տեղավորվում են ատամների վրա՝ թեթև ճնշում գործադրելով և ատամներն  աստիճանաբար տեղափոխելով ձեր ցանկալի դիրքին:

Այսօր ավանդական մեթոդներից  անցնում ենք էլայներների, որոնք այս ոլորտում օր օրի զարգանում են: Բրեկետ ֆիքսելու փոխարեն, էլայներները նախապես պլանավորված չափսերով տալիս ենք բժիշկներին, և այս դեպքում պետք չէ կտրվածք անել, այլ կերպ ասած`  մենք ապահովում ենք  շինության հիմքը։

Ավանդական բրեկետների այս այլընտրանքները հեղափոխել են ատամների ուղղումը` առաջարկելով նուրբ, բայց արդյունավետ լուծում: էլայներների և բրեկետների միջև եղած նրբությունները հասկանալը, ինչպես նաև Երևանի հայտնի ստոմատոլոգիական կլինիկայում մասնագիտական ​​ ստոմատոլոգիական ծառայություններից օգտվելը կարող է զգալի ազդեցություն ունենալ վստահ և ներդաշնակ ժպիտի  ձգտող մարդկանց համար:

էլայներների աննկատ  տեսքը շատերի համար համոզիչ փաստարկ է: Նրանց թափանցիկ տեսքը  հարմար է այն մարդկանց համար, ովքեր փնտրում են ատամների կոսմետիկ շտկում աննկատ եղանակով:

Բացի այդ, էլայներները կարելի է  հանել ուտելիս, խոզանակով և թելով մաքրելիս՝ ապահովելով բերանի խոռոչի  հիգիենայի պահպանումը:

 -Ի՞նչ է նավիգացիոն ձևանմուշը:

-Նավիգացիոն ձևանմուշը նախատեսված է բժշկի վստահությունը և պացիենտի հանգստությունը համատեղելու համար:  Երբ  դժվար գործի լուծում ենք խոստանում, բուժառուն կասկածում է, ռիսկեր  է տեսնում, մեծ գումարներ է ներդնում բուժման համար։ Մենք նավիգացիոն ձևանմուշով նրան օգնում ենք որոշում կայացնել` ցույց տալով, թե ինչպիսի տեսք կունենան ապագա ատամները։ Պլանավորումն օգնում է բժշկին և պատասխանում բուժառուի կասկածներին:

-Իսկ որպես վերջաբան, Ձեր մաղթանքն ու հորդորը  հանրությանը, ինչու չէ նաև Ձեր  կոլեգաներին:

-Մենք ապրում ենք այնպիսի ժամանակաշրջան, որտեղ  ակնկալում ենք, որ ամեն ինչ ավելի արագ և արդյունավետ կլինի: Հետևաբար, առաջադեմ թվային լուծումները հրամայական կդառնան մրցակցությունը հաղթահարելու համար: Կյանքը մեզ սովորեցրել է, որ վերանայենք, թե ինչպես ենք  ցանկանում ապրել մեր կյանքը՝ անձամբ կամ մասնագիտորեն: Ստոմատոլոգիական պրակտիկան պետք է ունենա արագություն` արձագանքելու և հարմարվելու հնարավորություններին: Այսպիսով, ինչու՞ չտալ ստոմատոլոգիական պրակտիկային թվայնացման հնարավորություն. լավագույն տարբերակը ինչպես ստոմատոլոգների, այնպես էլ բուժառուների համար։ Ցավալի է, որ ըստ հայկական մտածելակերպի` մինչև դանակը չի հասնում ոսկորին՝ չեն դիմում ստոմատոլոգներին: Պետք է հասկանալ, որ ստոմատոլոգի մոտ գալը պետք է պարտականություն լինի 6 ամիսը մեկ՝ կանխարգելիչ ստուգումների, և դա հնարավորություն կտա խուսափել լուրջ խնդիրներից: Բոլորին էլ պարզ է, որպես կանոն, վաղ դիմելու դեպքում ձերբազատվում ենք հետագա բարդություններից, ինչու չէ` նաև որակի, ծախսերի և ժամանակի խնայողության առումով: Առողջ եղե՛ք:                                                                                                                               

Հարցազրույցը վարեց Լուսինե Գալստյանը                                                                           

There is no translation available.

Անպտղությունը դատավճիռ չէ

Յուրաքանչյուր կին ծնված օրվանից ի վեր իր մեջ կրում է մայրական բնազդը, որը տարիքի հետ հասունանում ու ուղեկցում է կնոջը ողջ կյանքում: Երեխայի ծնունդը կնոջ կյանքում  ամենամեծ երջանկությունն է: Թեև աշխարհի բոլոր կանայք ծնվում են մայրական բնազդով, բայց, ավա՜ղ, նրանցից շատերն ունակ չեն մայրանալու, այդ շնորհը նրանց բնությունից տրված չէ, և այստեղից էլ ծայր է առնում դաժան իրականությունը. Անպտղություն կոչվող խնդիրն է ծառանում երիտասարդ զույգի առջև՝ խորտակելով մայրանալու այլևս անկատար թվացող  երազանքներն ու կոտրում զավակի լույս աշխարհ գալով ընտանեկան երջանկության ու  մայրանալու կարոտով ու սպասումով ապրող հազարավոր սրտեր: 

Եվ ահա թե ինչու անպտղությունը ռազմավարական նշանակություն ունեցող խնդիր է, ժողովրդագրական, վիճակագրական խնդիր՝ ծառացած մեր պետության ու հասարակության առջև: Ամբողջ աշխարհում պետական, հասարակական և մասնավոր առողջապահական կառույցները, զանազան ընկերություններն այս խնդրին հատուկ ուշադրություն են հատկացնում: Հուրախություն մեզ՝ այսօր ժամանակակից բժշկությունն իր զինանոցում ունի անպտղության բուժման համար անհրաժեշտ բոլոր միջոցները:

http://bestgroup.am/ կայքի զրուցակիցն է  Հայկական բժշկական ինստիտուտի մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ամբիոնի դասախոս, ցիկլի ղեկավար, «Շենգավիթ» բժշկական կենտրոնի մանկաբարձ-գինեկոլոգ Շաքե Խաչատրյանը:

Կայացած կնոջ կերպարը որքան գրավիչ, այնքան էլ երբեմն վախեցնող է թվում, քանի որ հակասում է մեզանում առկա կարծրատիպային մտածողությանն ու արժեքներին: Կարծում ենք, բժշկի մասնագիտությունը կյանքի ինչ-որ փուլում դադարում է ամենօրյա աշխատանք լինելուց և վերածվում է յուրօրինակ ու որոշակի ապրելակերպի, որ պահանջում է ինքնամոռաց նվիրում իր աշխատանքին: Բժշկուհին ընտրել է դժվարագույններից դժվարագույնը՝ բժշկի մասնագիտությունը, սակայն երբեք չի զղջացել՝ մշտապես առաջնորդվելով իր բնույթին հարիր սկզբունքով՝ այն է՝ իր և այլոց նկատմամբ պահանջկոտությամբ և խիստ կարևորելով բժշկության առաջընթացին համահունչ ամենօրյա նոր գիտելիքներ ուսանելը, տքնաջան աշխատանքով ձեռք բերված փորձառությունը բազմապատկելը։

-Բժշկուհի, ովքե՞ր կարող են Ձեզ դիմել, ովքե՞ր են Ձեր շահառուները:

-Քանի որ աշխատում եմ գինեկոլոգիական բաժանմունքում, վարում եմ հղիություններ, ծնունդներ, գինեկոլոգիական հիվանդություններով եմ զբաղվում, մասնակցում վիրահատությունների, ինձ կարող են դիմել նրանք, ովքեր բախվել են մանկաբարձական և ամենատարբեր գինեկոլոգիական խնդիրների: Ցավոք, հիմա շատ են այն դեպքերը, երբ դժվար է լինում հղիանալ, և երիտասարդ զույգերը տարբեր պատճառներով դիմում են մեզ՝ մասնագետներիս։

- Անպտղություն. այսօր, արդյոք, այն կարո՞ղ ենք համարել դատավճիռ:

- Ցավոք սրտի, պիտի փաստենք, որ այսօր անպտղությունը շատ մեծ տարածում ունի։ Սովորաբար ընդունված է բժշկության մեջ անպտղություն համարել այն դեպքերը, երբ զույգը կանոնավոր սեռական կյանքով ապրում է մեկ տարի ու ավելի, և հղիություն չի գրանցվում: Այսօր անպտղությունը երիտասարդացում է ապրել, ու թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց գործոնը գրեթե նույն նժարի վրա է դրված:

Ռեպրոդուկտիվ տարիքը սկսվում է այն ժամանակ, երբ ձվարանները սկսում են լիարժեք կատարել իրենց գործառույթը, և ավարտվում է այն ժամանակ, երբ ձվարանային ռեզերվը վերջանում է։ Պատճառները տարատեսակ են, առկա են ինչպես տղամարդկային, այնպես էլ կանանց գործոններ: Տղամարդկային գործոնն հիմնականում կապված է սպերմատազոիդների ակտիվության, կենսունակության, շարժունակության խնդրի հետ, խնդիր, որով  հիմնականում  զբաղվում են անդրոլոգները և գինեկոլոգների  հետ համատեղ իրականացնում ամբողջ հետազոտությունները: Իսկ կանանց անպտղության  պատճառները բավականին տարատեսակ են: Մեծ տարածում ունի արգանդափողերի անանցանելիությունը, որը, ցավոք, ավելի ուշ է հայտնաբերվում, քանզի հետազոտություններն իրականացվում են փուլ առ փուլ, և պետք է հասկանալ՝ կնոջ մոտ նորմալ ձվազատում լինու՞մ է, թե՞ ոչ, կա՞ն, արդյոք, հորմոնալ խանգարումներ կամ վարակներ, և ապա վերջում միայն կատարվում է արգանդափողերի հետազոտություն, որը, ինչպես արդեն ասվեց, երիտասարդ կանանց շրջանում լայնորեն տարածված է  և դրանց հետազոտությունն ու բուժումը լայն կիրառություն ունի մեր բժշկական կենտրոնում: Հետազոտման մեթոդներից է նաև հիստերոսալպինգոգրաֆիան, որն արգանդի խոռոչի և արգանդափողերի հետազոտման ռենտգենյան մեթոդ է: Այն թույլ է տալիս հայտնաբերել որոշ պաթոլոգիկ վիճակներ, որոնք կարող են անպտղության պատճառ հանդիսանալ: Առավել հաճախ այս միջամտությունը նշանակվում է այն դեպքերում, երբ լինում է արգանդափողերի անցանելիությունը ստուգելու անհրաժեշտություն, և կատարվում է լապարոսկոպիա: Ժամանակին դիմելու և ճիշտ ախտորոշելու դեպքում հնարավոր է վաղ  կանխարգելել առկա խնդիրները, որպեսզի չհասնենք նրան, որ ամենանպաստավոր ելքը արդեն լինի միայն արտամարմնային բեղմնավորումը: Շատ կարևոր է նաև հաշվի առնել զույգերի տարիքային խումբը, ինչպես նաև սոմատիկ անամնեզը և այլն։ Հետազոտումը պետք է կատարել գրագետ ու  ճիշտ՝ հասկանալու համար, թե արդյոք ձվարաններում կա՚՞ անհրաժեշտ պաշար: Նշենք, որ  հետազոտման է ենթարկվում նաև հակամուլյեր հորմոնը։ Եթե հայտնաբերվում են այս հորմոնի հետ կապված խնդիրներ, ապա կնոջը միանգամից խորհուրդ ենք տալիս դիմել ռեպրուկտոլոգին, իսկ մնացյալ դեպքերում եթե առկա են լինում խնդիրներ, արգանդի, արգանդափողերի և ձվարանների և էնդոմետրոզի հետ կապված բոլոր վիրահատություններն իրականացվում են մեր կենտրոնում։ Եվ այսպես, ժամանակին կատարված անհրաժեշտ վիրահատությունների և գրագետ բուժմոտեցումների շնորհիվ ունենում ենք բավականին գոհացուցիչ արդյունքներ: 

Այժմ էլ խոսենք այնպիսի անպտղության մասին, որն անհայտ ծագում ունի, այսինքն՝ կարող է արդյունքում խանգարող ոչինչ չլինի, սակայն հղիություն չգրանցվի։ Ահա  այդ դեպքում արդեն խորհուրդ է տրվում դիմել ռեպրուկտոլոգի՝ արտամարմնային հղիություն  իրականացնելու համար: Ցավոք սրտի, լինում են նաև դեպքեր, երբ արտամարմնային բեղմանավորումը նույնպես արդյունք չի տալիս։ Այսպիսի  դեպքերում արդեն դիմում են վերջին մեթոդին՝փոխնակ մոր օգնությանը։ Այս ամենով հանդերձ պետք է միշտ բարձրաձայնել, որ անպտղությունը բնավ էլ դատավճիռ չէ, երբեք չպետք է հուսահատվել, այլ պետք է բուժող բժշկի հանդեպ հավատով լցված՝ համբերատար հետևել նրա խորհուրդներին, փորձել գտնել դրական ելքեր՝ տարատեսակ այլընտրանքային միջոցներով հասնել ցանկալիին և զգալ ու վայելել մայրանալու բերկրանքը:

- Ո՞ր տարիքային շեմը արդեն կարող ենք համարել անպտղություն:

-Անպտղության տարիքային շեմը, որպես այդպիսին, չենք կարող տարանջատել, քանզի այսօր, ցավոք սրտի, շատ տարածված է, և կարող են ընդհուպ լինել դեպքեր, երբ 19 տարեկանից միասին ապրող ամուսնական զույգն ունենա մինչև 5-6 տարվա անպտղություն, և, բնականաբար, որպես այդպիսին, ես չեմ կարող սահմանել տարիքային շեմ։ Բայց այսօր պետք է ահազանգ լինի այն, որ եթե կանոնավոր սեռական կյանքով ապրում են գոնե երկու տարի /երբ նախկինում նշում էինք մեկ տարի/, բայց այսօր մեկ տարի և ավել գրանցված դեպքերում  պետք է արդեն անհապաղ դիմել բժշկի օգնությանը՝ պարզաբանելու անպտղության բուն պատճառը:

-Ըստ վիճակագրական տվյալների՝ անպտղության մեջ տղամարդկային գործո՞նն է գերադասում, թե՞ կնոջ:

-Նախկինում միգուցե տղամարդիկ շատ հակված չէին հետազոտություններ անցնելու, և մինչ օրս, ցավոք սրտի, պահպանված է այն կարծրատիպը, որ առաջնահերթ կինը  պետք է հետազոտվի, հետո  միայն, անհրաժեշտության դեպքում՝ տղամարդը, բայց, հավատացեք, հավասար են, երկուսն էլ այս առումով բարձր տեղ են զբաղեցնում, երկուսն էլ անպտղության սանդղակի վրա հավասար դիրքում են՝ 50/50: Բայց այսօր կան   զույգեր, որոնք, հուրախություն մեզ, հղիությունը պլանավորելուց առաջ նախապես բժիշկների ցուցումներով անցնում են հետազոտություն և նոր միայն պլանավորում հղիությունը, ինչը, ըստ իս, ողջունելի քայլ է:

-Կա՞ն, արդյոք, հղիանալու համար բացարձակ հակացուցումներ:

-Այո, կարող են լինել սոմատիկ խնդիրների հետ կապված բացարձակ հակացուցումներ, որոնք ախտորոշում  են նեղ մասնագետները։ Օրինակ՝ սրտի լրջագույն խնդիրների դեպքում /սրտի լուրջ արատներ, սրտային և երիկամային անբավարարություն, փոխպատվաստված երիկամ/, այսինքն՝ հակացուցումները սահմանվում են համապատասխան մասնագետի և գինեկոլոգի կողմից, և որից հետո նոր միայն խորհուրդ է տրվում հղիությունը շարունակել՝ հաշվի առնելով, որ հնարավոր է ունենալ ծննդկանի մահ և, բնականաբար, գերադասելի է, որ ասպիսի առողջական տվյալներով կանայք իրենց երեխայի բեղմնավորումն իրականացնեն փոխնակ մոր օգնությամբ:

- Ո՞ր մանկաբարձագինեկոլոգիական հիվանդություններն են երիտասարդացում ապրել։

-Պետք է նշեմ, որ, ցավոք սրտի, բավականին երիտասարդացում են ապրել արգանդի միոմաները, ձվարանների կիստաները, շատ տարածված են ինֆեկցիոն բնույթի դեպքերը, որը շատ անգամ պայմանավորված է տղամարդկանց արտագնա աշխատանքով /դրսից  վարակներ բերելը/։ Սակայն մտահոգության կողքին կա և ուրախալին՝ այսօր դիմելիության մշակույթը մեզանում զգալի առաջընթաց է արձանագրել, անհամեմատ ավելացել է այս կամ այն խնդրի հետ կապված՝ բժշկին դիմողների թիվը։ Անգամ երբ դեռահաս աղջիկների մոտ դաշտանային ցիկլի խանգարում է նկատվում, մայրիկներն անմիջապես դիմում են բժիշկների օգնությանը, քանի որ հնարավոր է՝ դեռահասի մոտ ի հայտ գան հիվանդություններ, որոնք մշտապես հսկողության  և կարգավորման կարիք ունեն, և որոնք հետագայում կարող են դառնալ անպտղության պատճառ: Եվ շատ կարևոր է, որ մայրիկները գիտակցեն, որ էական չէ, թե երեխան որ տարիքում է, որ անգամ մի փոքր գանգատի դեպքում պետք է դիմել մանկական գինեկոլոգի: Այսօր մենք ունենք բավականին լավ մասնագետներ, և  ես ինքս էլ հորդորում եմ, որ անգամ թեթև գանգատի դեպքում մայրիկները իրենց դստրիկների մոտ նկատվող խնդիրներով դիմեն մանկական գինեկոլոգի:

-Այսօր երիտասարդ կանայք հակված են իրենց ծննդալուծումը կատարել կեսարյան հատումով, և այդ միտումը գնալով մինչև իսկ աճում է։ Ի՞նչ կասեք այդ առումով, ի՞նչն է  երիտասարդ կնոջը մղում ծննդալուծման այս միջոցին:

-Ցավոք սրտի, դա տարածում ստացած իրողություն է։ Այսօր երիտասարդ կանայք շատ են դիմում կեսարյան հատմամբ ծննդալուծման՝ ամեն կերպ փորձելով խուսափել բնական ճանապարհով ծննդաբերելուց։ Այսպիսի կանայք այսօր իսկապես բավականին մեծ թիվ են կազմում։ Անձամբ ես իմ հսկողության տակ գտնվող հղիներին, որպես կանոն,  միշտ հորդորում եմ, որ հրաժարվեն այդ մտքից, քանի որ դա բժշկության մեջ լավագույն մեթոդը չէ։ Այս մեթոդին պետք  է դիմել միայն այն դեպքերում, երբ բացարձակապես չկա այլընտրանքային ճանապարհ: Կեսարյան հատումը համարվում է վիրահատություն, կատարվում է կտրվածք արգանդի ստորին սեգմենտում՝ խախտելով արգանդի ամբողջականությունը, առաջացնելով արգանդի պատին սպիական փոփոխություններ, և դա իր հերթին թելադրում է իր հետագա բարդությունները․ առաջին հերթին սպիի անլիարժեքություն, պտղաձվի իմպլանտացիա սպիի շրջանում, որն էլ կարող է հանգեցնել լուրջ բարդությունների: Այդ իսկ պատճառով հորդորս բոլոր հղիներին այն է, որ այսօր բժշկության մեջ ծննդալուծման շատ  արդիական և հարմարավետ բուժմոտեցումներ կան, օրինակ՝ էբիդուրալ անզգայացումը, որի դեպքում շատ հեշտ են ծննդաբերում ծննդաբերությունը ընդհանուր առմամբ սթրեսային չի լինում։ Ուրեմն՝ ի՞նչ իմաստ ունի դիմել վիրահատական մեթոդին և ընկնել դրա հետագա հնարավոր բարդությունների մեջ։ Չեմ զլանա կրկնել, որ կեսարյան հատման պետք է գնալ միմիայն բացարձակ ցուցումների պայմաններում։ Անգամ հետույքային առաջադրությունը մեր բուժկենտրոնում խրախուսվում է ծննդալուծել բնական ճանապարհով, բազմապտուղ հղիությունները նույնպես բնական ճանապարհով, եթե պտղի դիրքը կանոնավոր է։ Եվ նույնիսկ այսպիսի  դեպքերում մենք՝ բժիշկներս, խուսափում ենք  ծննդալուծումն իրականացնել կեսարյան հատումով։

-Հղիության արհեստական ընդհատում՝ նույնպես  տարածում գտած իրողություն մեզանում։ Այս մասի՞ն ինչ  կասեք:

-Արհեստական ընդհատումներ․  կրկին ցավոտ թեմա բժիշկներիս համար, սակայն, ցավոք սրտի, մեր պետությունը չի արգելում հղիության ընդհատումը մինչև տասնմեկ շաբաթականը, երբ դա տեղի է ունենում բացառապես կնոջ ցանկությամբ։ Եվ, իհարկե, մենք ունենք նաև բժշկական ցուցումով ընդհատումներ․ դրանք են չզարգացող հղիություննեըը, թերի վիժումները կամ արատով պտուղները: Ցավոք, սովորաբար կանայք շատ-շատ են դիմում արհեստական ընդհատման, և մեր բուժկենտրոնում կարգն այնպիսին է, որ մենք ամեն կերպ փորձում ենք ետ պահել կանանց այդ քայլից՝ նրանց տալով 3 օր ժամանակ՝ վերանայելու համար բոլոր հանգամանքները, և այդպիսով՝ հղիությունն ընդհատելու իրենց որոշումը, սակայն եթե կանայք շարունակում են մնալ  անդրդվելի, բնականաբար, համապատասխան բոլոր հետազոտություններն անցնելուց հետո, բնականաբար, իրականացվում է հղիության արհեստական ընդհատում: Իրականում ցանկացած ընդհատում՝ լինի դա արհեստական, թե դեղորայքային և թե ինքնաբեր վիժում, այն կարող է  օրգանիզմում տարատեսակ խնդիրների  առաջացման պատճառ դառնալ: Ինչքան էլ գրագետ կատարվի արհեստական ընդհատումը, միևնույն է, հնարավոր է լինի արգանդի լորձաթաղանթի վնասում, որն էլ իր հերթին կարող է հետագայում կրկին չհղիանալու պատճառ լինել, ինչպես նաև  կարող է գրանցվել դաշտանային ցիկլի խանգարում:

-Արտարգանդային հղիություն․ ի՞նչ պայմաններում է զարգանում այս դեպքոմ հղիությունը:

-Դա հիմնականում պայմանավորված է արգանդափողերի պաթոլոգիայով և առաջանում է վարակային գործընթացների հետևանքով: Կան վարակներ, որոնք առաջացնում են կպումային գործընթացներ, և առաջանում է արգանդափողերի մասնակի անանցանելիություն, բեղմնավորված ձվաբջիջը մնում է փողում։ Այդպես էլ կարող են գրանցվել խնդիրներ արգանդի խոռոչում, երբ բեղմնավորումը տեղի է ունենում արգանդափողի ամբուլյար հատվածում։ Բեղմնավորված զիգոտան պետք է ներթափանցի արգանդի խոռոչ։    Լինում է թավիկների շարժողականության իջեցում, կպումներ, և իմպլանտացիան լինում է և արգանդափողում:Այդ դեպքում էլ հղիության նշանները նույնն են, թեստը դրական է ցույց տալիս, լինում են դաշտանային ցիկլի ուշացում, սրտխառնոց։ Սովորաբար, խորիոբ գոնատոտրիպին (ԽԳ) քանակը նույնպես բարձր է լինում, բայց արգանդի խոռոչում պտղաձու, որպես այդպիսին, չի հայտնաբերվում: Պատկերում տեսնում ենք լայնացած արգանդափողերից մեկը, և  եթե ժամանակին կարողանում են դիմել բժշկի, հնարավոր է լինում կոնսերվատիվ եղանակով խուսափել արգանդափողի պատռումից և վիրահատությունից և ավարտին հասցնել արտարգանդային հղիությունը: Բայց նաև շատ են հանդիպում դեպքեր, երբ լինում է փողի պատռում, ներքին արյունահոսություն, և արդեն ծանր վիճակում  կանայք դիմում են բուժկենտրոններ: Նման դեպքերում արագ կերպով իրականացվում է վիրահատություն:

-Բժշկուհի, ըստ Ձեզ՝ բժշկությունը առաքելությո՞ւն է, թե՞ կոչում:

-Ըստ իս՝ և՛ այն է, և՛ այն։ Բժշկի առաքելությունն է տալ այն բոլոր հարցերի պատասխանները, որոնցով հիվանդը դիմում է իրեն, և դու՝ բժիշկդ, բուժառուիդ հետ պետք է անցնես այդ ճանապարհը պատվով ու սրտացավորեն, քանի որ նա քեզ վստահել է իր համար ամենաթանկագինը՝ առողջությունը։ Եվ ես իմ աշխատանքում  ելնում եմ այս հավատամքից՝ պահպանել հիվանդի վստահությունն ու հավատը՝ իմ աշխատանքը հիվանդի հետ կազմակերպում եմ այնպես, որ նա լիարժեքորեն տեղեկանա տվյալ պահի իր առողջական վիճակին, ինչպես նաև դրա հետ կապված իրեն հետաքրքրող բոլոր խնդիրներին, և ես իմ բուժառուի հետ պարտավոր եմ անցնել  այդ ամբողջ ճանապարհը և նրա հետ գրանցել մեր հաջողության արդյունքները: Մեր ամեն հաջողությամբ ես իրենց հետ հավասար ուրախանում եմ, օրինակ՝ երբ գրանցվում է հղիություն, կամ երբ բարդ հղիությունը լուծվում է հաջող ծննդալուծմամբ, և բնականաբար, տխրում իրենց հետ, երբ լինում են չզարգացող հղիություններ կամ վատ ելքով ծննդալուծումներ։

-Ըստ Ձեզ՝ հայ կինը որքանո՞վ է ուշադիր իր առողջության նկատմամբ:

-Հատկանշական է, նաև ուրախալի փաստ, որ հայ կանայք սկսել են բավականին հետևել իրենց առողջությանը։ Այնուամենայնիվ, դեռևս շարունակվում են գրանցվել այնպիսի դեպքեր, կինը մեզ երբ է դիմում առողջապես միանգամայն բարձիթողի վիճակում, երբ մենք անգամ անկարող ենք լինում օգնել: Այդ իսկ պատճառով իմ հորդորն է հայ կանանց՝ սիրեք և գնահատեք ձեր անձը,  գնահատեք ձեր մարմինը և առողջությունը և երջանիկ ապրեք: Կցանկանայի, որ մեր հայ կանայք լինեն ավելի ուշադիր, նախապես պլանավորեն իրենց ցանկացած հղիություն, երբեք հղիությունը պարտավորություն չհամարեն։ Կինը պետք է վայելի հղիությունը և այդ ընթացքում ժամանակին դիմի բժշկի, որպեսզի հետագայում չբախվի տարատեսակ անցանկալի խնդիրների: Մաղթում եմ, որ բոլորը լինեն առողջ, հաճախ դիմեն իրենց համար վստահելի մասնագետին, անցնեն պլանային զննումներ, հետազոտություններ, որպեսզի հիվանդությունները վաղ ախտորոշվեն և հիմնովին բուժվեն։ Իսկ կանանց առանձնահատուկ մաղթում եմ, որ լինեն գնահատված,  մայրանան  և վայելեն մայր լինելու աստվածատուր զգացողությունը։

Հիշե՛ք, ձեր առողջությունը Ձեր ապագա երեխայի առողջության գրավականն է:

There is no translation available.

Մեր հասարակությանը մաղթում եմ առողջություն, ողջախոհություն և հաղթանակներ

Այսօր Հայաստանում վնասվածքաբանությունը և օրթոպեդիան համաշխարհային սանդղակով բավականաչափ բարձր դիրքերում է: Բնականաբար, նյութերի, սարքավորումների տեսանկյունից որոշակիորեն զիջում ենք աշխարհի առաջատար երկրներին: Բայց օրթոպեդիկ մտքի, կատարողական տեխնիկայի ու վարպետության, նախաձեռնող մտածելակերպի տեսանկյունից  մենք չենք զիջում  առաջատար երկրներին:

Մեր զրուցակիցն է օրթոպեդ-վնասվածքաբան, «Կոկսա» կլինիկայի ղեկավար Հրաչյա Հարությունյանը։ Բժիշկ, ում համար բժշկությունն իր ապրելակերպն է, ամեն փրկված կյանքը` կյանքի իմաստը, բժիշկ, ով անգնահատելի հետք է թողել  մեր երկրի օրթոպեդիայի  զարգացման մեջ և մինչ օրս մեծ նվիրումով ու անմնացորդ անում է անհնարն ու հնարավորը` մարդկանց վերադարձնելով նրանց առողջությունը:

-Պարոն Հարությունյան,  բուժական  ի՞նչ մեթոդ է օրթոբիոլոգիան։

-Օրթոբիոլոգիայի մեթոդներին դիմում են այն դեպքում, երբ ցուցված չեն լինում վիրահատական մեթոդները, այսինքն` պաթոլոգիան վիրահատական չէ, և դիմում են հոդերի բուժման այլընտրանքային միջոցին: Օրթոբիոլոգիայում բուժումն իրականացվում է ներհոդային ներարկումներով, արյան միջոցով, որը կոչվում է պլազմոթերապիա: Իսկ ճարպի միջոցով մեթոդիկան ավելի հզոր է, քան արյան միջոցով մեթոդիկան: Օգտագործվում է վաղուց՝ հորմոնալ ներարկումների և հիալուրոնաթթվի ածանցյալների ներարկումների տեսքով։Մեզ մոտ կիրառվում է օրթոբիոլոգիայի մի քանի տեսակ՝ պլազմաթերապիան, որն արյան ածանցյալների ներարկումն է վնասված հոդի շրջակայք։ Այս պրոցեդուրան հոդի սնուցման, վերականգման զգալի էֆֆեկտ է ապահովում։ Մյուս տեսակը ցողունային բջիջների ներարկումն է։ Ցողունային բջիջներով հատկապես հարուստ է մարդու ճարպաբջջանքը։ Լիպոսակցիայի արդյունքում ստացված և ճիշտ մշակված ճարպաբջջանքից ստացվում է ցողունային բջիջների բարձր պարունակությամբ զանգված, որը ներարկվում է ոչ միայն ներհոդային շրջան, այլև` ներոսկրային։

- Օրթոպեդիայի մեջ ո՞ր հիվանդություններն են երիտասարդացում ապրել։

-Կովիդից հետո բավականին երիտասարդացում է ապրել ասեպտիկ նեկրոզը, ոսկրի որակի վատթարացումը` ավելի հաճախ կոնքազդրային հոդի գլխիկի եռակի իջեցումը, որը բերում է նեկրոզի, նաև արտրոզի  և էնդոպրոթեզավորման։ Եթե արթրոզը նախկինում ավելի տարեց մարդկանց մոտ էր ի հայտ գալիս, ապա այսօր, ցավոք սրտի, այն երիտասարդացում է ապրել։  

-Ի՞նչ նորարարական բուժմոտեցումներ կան Ձեր ղեկավարած կլինիկայում։

- Իհարկե, էնդոպրոթեզավորման մեթոդիկան երբեք տեղում դոփել չի կարող, միշտ կան պրոթեզների նոր տարբերակներ` ավելի քիչ հետվիրահատական բարդություններով:  Օրինակ` մենք 1 տարուց ավելի է, ինչ առաջարկում ենք  զույգ հոդերի միաժամանակ էնդոպրոթեզավորում, որը բավականին լուրջ և մեծ առաջընթաց է մեր երկրի առողջապահական համակարգում։ Այժմ իրականացնում ենք կոնքազդրային հոդի էնդոպրոթեզավորում,  տիրապետում ենք դիմային կտրվածքով առանց մկանների հատման կարճ ոտիկի տեղադրմանը, որը շատ արագ է դուրս բերում հետվիրահատական վերականգնողական վիճակից, և արդյունքները շատ ավելի գոհացուցիչ են, քան ստանդարտ իրականացվող վիրահատությունները։ Շուտով մեր կլինիկան կգրանցի նոր առաջընթաց` մի քանի ամիս հետո կկատարենք ուսահոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորումը։

-Փսորիատիկ արթրիտ։ Ի՞նչ պաթոլոգիա է այն:

- Փսորիատիկ արթրիտը զարգանում է չնահանջող սինովիտի ժամանակ, երբ ոչ մի կերպ բորբոքումը չի վերանում: Մենք աշխատում ենք ռևմատոլոգների հետ, և երբ բուժումից արդյունք չի լինում, դիմում են հոդի մեխանիկական եղանակով մաքրման: Այս հիվանդությամբ զբաղվում են ռևմատոլոգները,  և վերը նշեցի` որ դեպքում են անհրաժեշտ լինում մեր բուժական միջամտությունները։  Բարդ վիրահատությունների շարքում պետք է նշեմ զույգ հոդերի էնդոպրոթեզավորումը` զույգ կոնքերի,  արդեն ծնկան հոդերի շրջանում, որն ավելի շատ պատասխանատվություն է պահանջում, քան մյուսները, քանի որ կիրառվում են ծանր ռեսկտրուկցիանները` կոնտրաս,  մեծ հոդերի փոխպատվաստում: Մեզ դիմել էր Բուլղարիայից եկած 70 անց մի կին, որը  Իսրայելի, Գերմանիայի  հայտնի կլինիկաներում մերժում էր ստացել: Հուրախություն մեզ` իրականացրեցինք այդ վիրահատությունը: Երկու հոդն էլ 17-28 տարի տեղաշարժված հոդեր էին` բավականին լուրջ ուղեկցող հիվանդություններով, բայց փառք Աստծո, մենք բուժառուին վերադարձրինք իր առօրյա կյանքին։

- Ո՞րոնք են կոկարթրոզի առաջացման պատճառները։

- Կոկարթրոզի առաջացման պատճառները մինչ օրս բացահայտված չեն, առաջնահերթ պատճառագիտությունից մեկը գենետիկան է` գենետիկ արթրոզների հանդեպ հակումը։ Իրականում այդ խնդրին կարող են հանգեցնել նաև գիրությունը, ծանրաբեռնվածությունը, նախկինում կրած տրավմաները, վահանաձև գեղձի հիվանդությունը` խպիպը, շաքարային դիաբետը, ինչպես նաև ռևմատոիդ և ռևմատեիդ հակվածություն ունեցող հիվանդությունները։

-Բժիշկ, ո՞րոնք են վնասված մենիսկի ախտանիշները։

-Առաջինը, իհարկե, ցավային սինդրոմը, շարժումների սահմանափակումը, խորը կքանիստը վերանում է կամ սահմանափակվում, իսկ ավելի ցայտուն համախտանիշը  դիստանցիոն քլիկն է, ձայն, որը լսվում է ու ոչ միայն պացիենտը, այլ նաև իր շրջապատող մարդիկ, և բլոկավորումը:  Իսկ երբ մենիսկի կտորը վնասված է լինում այնքան մեծ, որ հոդի շարժունակությունը ոչ թե սահմանափակվում է, այլ տարանջատվում է՝ պոկվում, վիճակ, որն արդեն իսկ խոսում է բավականին լուրջ վնասման մասին։ Լինում է այտուց,  հեղուկի կուտակում, որը կրկին մենիսկի վնասման համախտանիշներից մեկն է։

-Բուրսիտ։ Կմանրամասե՞ք:

- Բուրսիտը, որը նաև անվանում են բարձիկաբորբ, իրենից ներկայացնում է հոդերի ձուսպապարկերի բորբոքում: Բուրսիտները լինում են այն դեպքում, երբ ոսկրի եզրերը շատ մոտ են մաշկին, այսինքն ծածկված չեն մկանային խմբերով: Իրականում բնությունը ստեղծել է պաշտպանային պարկեր, որոնք կարող են բորբոքվել, և ոսկորը բավականին շատ է մոտենում մաշկին։ Հիվանդությունը կարող է ընթանալ ինչպես սուր, այնպես էլ քրոնիկական: Առավել հաճախ բուրսիտն առաջանում է արմունկային, ուսային, սրունքաթաթային, ինչպես նաև ծնկային հոդերում:
Սովորաբար սուր բուրսիտն առաջանում է որևէ վնասվածքի հետևանքով կամ էլ որպես առանձին հիվանդությունների բարդություն, իսկ քրոնիկականը, որպես կանոն, առաջանում է հոդերի հարակից ձուսպապարկերի երկարատև մեխանիկական գրգռման հետևանքով:
Սուր բուրսիտը սովորաբար առաջանում է հոդապարկի շրջանում, որտեղ նկատվում են մաշկի կարմրություն և շճային հեղուկով լցված փափուկ, առաձգական ուռածություն: Դրանից հոդի շարժունակությունը սահմանափակվում է, երբեմն բարձրանում է նաև մարմնի ջերմաստիճանը: Եթե հիվանդությունը սաստկանում է, ապա առաջանում է թարախային բուրսիտ, որը կարող է տարածվել հոդի կամ շրջակա փափուկ հյուսվածքների վրա և առաջացնել ֆլեգմոն:
Քրոնիկական բուրսիտից վերջույթի ֆունկցիան սովորաբար չի խանգարվում, բայց պահանջվում է պարտադիր բուժում, քանզի հիվանդությունը կարող է սրանալ, ինչը կհանգեցնի ժամանակավոր անաշխատունակության:

-Արթրոզի նախանշանները որո՞նք են:

-Արթրոզի առաջին նշանը ցավն է ու շարժումների սահմանափակումը հոդերում: Ենթաճառային համակարգում առաջանում է նյութափոխանակության խանգարում, որն էլ բերում է արթրոզի: Ենթաճառային համակարգում նյութափոխանակման խանգարման կարող են հանգեցնել, օրինակ, ինֆեկցիաները, հորմոնալ խանգարումները, նստակյաց կյանքը, տրավմաները և այլն: Հիվանդությունը, ցավոք,  լիարժեք չի բուժվում, բայց այսօր բժշկության մեջ տարբեր մեթոդներ կան, որոնց կիրառման շնորհիվ հնարավոր է մեղմացնել ցավը, դանդաղեցնել հիվանդության զարգացման տեմպը  և բարելավել կյանքի որակը: Արթրոզը կարող է բերել վերջույթի կարճացման, մկանների թուլացման և այլ հետևանքների: Սա հիվանդներին  ոչ թե պետք է վախեցնի, այլ սթափեցնի: Արթրոզի  առաջին իսկ նշանների դեպքում անհրաժեշտ է դիմել բժշկի:

-Էնդոպրոթեզավորում, ո՞ր դեպքում եք դիմում այս մեթոդին:

-Այն ցուցված է մի շարք հիվանդությունների դեպքում: Դրանցից են հոդերի դեգեներատիվ դիստրոֆիկ փոփոխություններնը, օստեոարթրոզները, ազդրոսկրի գլխիկի ասեպտիկ նևրոզը, ազդոսկրի վզիկի կոտրվածքը, կեղծ հոդերը, որոնք առաջացել են կոտրվածքների չսերտաճման հետևանքով և այլն: Կոնքազդրային հոդի էնդոպրոթեզավորումը, լինելով մի շարք ախտաբանությունների բուժման առավել արդյունավետ եղանակ, թույլ է տալիս շատ արագ վերականգնել փոփոխված հոդի աշխատանքը և բարելավել հիվանդի կյանքի որակը:

Էնդոպրոթեզավորման ուղղակի ցուցումներ են կոնքազդրային հոդի դեգեներատիվ-դիստրոֆիկ հիվանդությունները, դրանց շարքում ՝ կոքսարթրոզը, ազդրի գլխիկի ասեպտիկ մեռուկացումը, հոդի հետվնասվածքային դեֆորմացիաները, հատկապես կոնսերվատիվ բուժման անարդյունավետության դեպքում և հիվանդության 3-րդ և 4-րդ փուլերում: Այս կամ այն էնդոպրոթեզ տեղադրելու եղանակներին առնչվող հակացուցումները պետք է որոշվեն հիվանդի ոսկրային հյուսվածքի վիճակը մանրակրկիտ ուսումնասիրելուց հետո: Էնդոպրոթեզավորման մեթոդների զարգացման շնորհիվ կոքսարթրոզների վիրահատական բուժման մեջ բավականին առաջընթաց է գրանցվում: Դժվարություններ առաջանում  են աուտոիմուն հիվանդությունների հետևանքով առաջացած կոքսարթրոզների ժամանակ: Առօրյա կենսակերպի մեջ սահմանափակումներ չեն լինում էնդոպրոթեզավորումից հետո. ամենաշատը 6 ամիս հետո մարդիկ մոռանում են արհեստական հոդի մասին, վերադառնում է շարժումների ազատությունը, և կյանքի որակն է բարելավվում: Ժամանակակից էնդոպրոթեզների կիրառման առավելությունն այն է, որ հիվանդի մոտ վերականգնվում է շարժումների ողջ ծավալը, նախկին ցավերն այլևս չեն անհանգստացնում: Այս կամ այն էնդոպրոթեզ տեղադրելու եղանակներին առնչվող հակացուցումները պետք է որոշվեն հիվանդի ոսկրային հյուսվածքի վիճակը մանրակրկիտ ուսումնասիրելուց հետո: Էնդոպրոթեզավորման մեթոդների զարգացման շնորհիվ կոքսարթրոզների վիրահատական բուժման մեջ բավականին առաջընթաց է գրանցվում: Դժվարություններ առաջանում  են աուտոիմուն հիվանդությունների հետևանքով առաջացած կոքսարթրոզների ժամանակ` ոսկրի որակի և քացախափոսի տարբեր ձևախախտումների հետ կապված: Ոսկրի որակական փոփոխությունները կապ ունեն հաճախ կիրառվող հորմոնալ պատրաստուկների հետ: Քացախափոսի շրջանի ձևախախտումների դեպքում առաջնային պրոթեզավորման ժամանակ կարող են օգտագործվել ռևիզիոն պրոթեզներ:

-Որպես վերջաբան ի՞նչ կմաղթեք, կհորդորեք հասարակությանը:

-Նախ մեր երիտասարդ կադրերին կհորդորեմ ինքնակրթվել:  Եթե քո ղեկավարը բազմիցս սովորել և վերապատրաստվել է  արտերկրի լավագույն կլինիկաներում և իր փորձը քեզ է փոխանցում, դրանով պետք չէ բավարարվել, քանզի այսօր բժշկությունը, մասնավորապես մեր ոլորտը շատ  արագ է զարգանում։ Երբ դոփեցիր տեղում, ուրեմն արդեն լճացել ես:

Մեր հասարակությանը մաղթում եմ առողջություն, ողջախոհություն և հաղթանակներ, որոնք  մեզ հիմա շատ են պետք: Մարդը ինքն է որոշում, թե ինչ է ցանկանում. առողջ ապրի՞, թե հիվանդանա: Հիվանդը կա՛մ հավատում է իր բժշկին, կա՛մ չի հավատում, ընտրությունն իրենն է: Առողջ մարդը կհասնի ամեն ինչի, կարարի, բայց եթե առողջ չէ, ամեն ինչ տուժում է: Իսկ առողջ լինելու համար պետք է վարել առողջ կենսակերպ և հարկ եղած դեպքում  ժամանակին դիմել համապատասխան մասնագետի օգնությանը: Կցանկանամ, որ մեր հասարակությունը զգոն լինի: Մենք կրել ենք դառը պարտություն, և մեր հիշողության մեջ այն դեռ երկար դաջված կմնա, ու ժամանակ է պետք, որպեսզի երկիրն ապաքինվի: Հույս ունեմ, որ այդ կորուստը մեզ կմիավորի, ու մեր երկիրը  դեռ կծաղկի, քանի որ մեր ազգը արժանի է լավագույնին: Մենք դեռ պիտի հասնենք մեր նվիրական երազանքների երկրին:  

There is no translation available.

«Երբ  չտեսնող մարդուն  լույսի նշույլ ես տալիս, նա արդեն երջանիկ է, ու նրա շնորհակալությունը բժշկի համար օրհնանք է»

Աչքերի բորբոքային հիվանդությունները շատ տարածված են, սակայն ոչ բոլորն են կարողանում տարբերել դրանք միմյանցից ու ճիշտ մասնագետի մոտ ուղղորդվել: Այսօր ակնաբուժությունը նոր տեխնոլոգիաների կիրառման շնորհիվ իրականացնում է աչքի հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման, ճշգրիտ ախտորոշման և բուժման լայն սպեկտր` համաձայն միջազգային ուղեցույցների: Այս հիվանդությունների ախտանշանները կարող են շատ նման լինել, ուստի խորհուրդ չի տրվում զբաղվել ինքնաբուժությամբ: 

http://bestgroup.am/ կայքի զրուցակիցն է Ս. Վ. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի աչքի վնասվածքների բաժանմունքի ակնաբույժ, միկրովիրաբույժ Սրբուհի Բաբաջանյանը։ Երբ կոչումն ու նվիրումը միաձույլ են, գրվում է ուրույն կենսագրություն, որն իր բարերար և նշանակալից հետքն է թողնում բժշկագիտության մեջ: Նրա շնորհիվ է տեղայնացվում միջազգային փորձը, և հարյուրավոր հիվանդներ գտնում են առողջացման ճանապարհը:​ Մեծ է բժշկուհու ավանդը Հայաստանում ակնաբուժության կայացման և զարգացման մեջ: Նրա երկար  տարիների նվիրյալ աշխատանքը իսկապես  մեծագույն սխրանք է, իսկ կյանքը՝ բացառիկ հրաշք: Նրա բազմամյա վաստակը բժշկության մեջ պարզապես անգնահատելի է, իսկ ավյունն ու ջանասիրությունն օրինակ կարող են լինել շատ-շատերի համար: 

Հավելենք, որ վերջերս Սրբուհի Բաբաջանյանը <<Նվիրյալ ակնաբույժ, միկրովիրաբույժ>> անվանակարգում <<Որակի նշան>> ընկերության կողմից արժանացավ մրցանակի: Շնորհավորում ենք բժշկուհուն և մաղթում նորանոր ձեռքբերում ու նվաճումներ իր ընտրած բարդ և ամենամարդասիրական մասնագիտության մեջ:

https://t.me/malayanvisioncenter

- Բժշկուհի, ի՞նչ է կոնյունկտիվիտը, ինչպե՞ս է այն արտահայտվում:

-Կոնյուկտիվիտը կամ շաղկապենաբորբը աչքի լորձաթաղանթի բորբոքումն է: Կոնյուկտիվան աչքի այն թաղանթն է, որը ծածկում է կոպերի ներքին մակերեսը  և ակնագնդի  սպիտակ հատվածը: Նորմայում շաղկապենին թափանցիկ է, սակայն վերջինիս բորբոքման ժամանակ անոթները լայնանում են, արյունալեցուն են դառնում, որը բերում է աչքի կարմրության: Կոնյուկտիվիտի առաջացման պատճառները կարող են լինել տարբեր՝ բակտերիալ, վիրուսային, սնկային և ալերգիկ: Կոնյուկտիվիտի կլինիկական ախտանիշներն են աչքի կարմրությունը, արտադրությունը (բակտերիալ կոնյուկտիվիտների դեպքում արտադրությունը լինում է թարախային՝ կոպերը կարծես սոսնձվում են, կպնում, վիրուսայինի դեպքում՝  ջրային), առաջանում է նաև արցունքահոսություն, լուսավախություն: Ալերգիկ կոնյուկտիվիտներին առաջին հերթին  բնորոշ է երկու աչքերի արտահայտված քորը, կոպերի այտուցը:

Ինֆեկցիոն կոնյուկտիվիտները կարող են լինել  վարակիչ, ուստի հիվանդության ընթացքում անհրաժեշտ է պահպանել հիգիենայի կանոնները (աչքերը ձեռքերով չտրորել, ձեռքերը հաճախ լվանալ, օգտագործել անհատական հիգիենայի պարագաներ և այլն ), հիվանդության առաջին իսկ նշանների դեպքում չօգտագործել կոնտակտային լինզաներ: Լինզաները, հեղուկը, լինզաների տարան պետք է փոխարինել նորով և օգտագործել լիարժեք լավացումից հետո: Աչքի կարմրությունը միշտ չէ, որ խոսում է կոնյուկտիվիտի մասին. աչքի լորձաթաղանթը կարող է կարմրել նաև այլ, ավելի լուրջ պատճառներից՝ գլաուկոմա, ուվեիտ, եղջրենու վնասում և այլն, ուստի նմանատիպ գանգատների դեպքում անհրաժեշտ է դիմել մասնագետի օգնությանը:

Կախված բորբոքում առաջացնող պատճառից` կոնյուկտիվիտի բուժումը կարող է լինել հակաբիոտիկային, հակահիստամինային, հակաալերգիկ, հակավիրուսային դեղամիջոցների՝ կաթիլների ձևով:

- Ի՞նչ է ուվեիտը:

-Ուվեիտը  աչքի միջին թաղանթի՝ անոթաթաղանթի բորբոքումն է: Անոթաթաղանթը բաղկացած է 3 հատվածներից՝  ծիածանաթաղանթ, ցիլիար մարմին, բուն անոթենի կամ խորիոիդեա, ըստ որի, տարբերում են առաջնային, միջին և հետին ուվեիտ կամ խորիոիդիտ:

Ըստ առաջացման պատճառի` լինում են ինֆեկցիոն բնույթի՝ վիրուսային, բակտերիալ, սնկային, ալերգիկ բնույթի, հետտրավմատիկ, ինչպես նաև որպես պատճառ կարող է լինել  գենետիկ նախատրամադրվածությունը: Ուվեիտները հաճախ հանդիպում են նաև զանազան համախտանիշների կազմում  (Բեխչետ, Ռեյտեր և այլն ): Ըստ ընթացքի` լինում են սուր ընթացող , ենթասուր  և խրոնիկ:

Սուր ուվեիտները զարգանում են հանկարծակի, բնորոշվում են կտրուկ ցավով: Աչքը կարմրում է, ցավն ուժեղանում է երեկոյան ժամերին, ընկնում է տեսողությունը:

Խրոնիկ ուվեիտների ժամանակ ցավն այդքան ուժեղ չի լինում,  հիմնականում նվազում է  տեսողության սրությունը, կարող է ընթանալ նաև առանց կլինիկական ախտանիշների արտահայտման:

Հիմնականում առաջնային ուվեիտների կամ իրիդոցիկլիտների կլինիկան արտահայտվում է աչքի կարմրությամբ, ցավով, երբեմն` արցունքահոսությամբ, բլեֆարոսպազմով, ցավը կարող է ճառագայթել քունքային շրջան և ճակատային հատված: Առաջնային ուվեիտները հաճախ ուղեկցվում են հետին կամ առաջային սինեխիաներով, այսինքն առաջանում են ծիածանաթաղանթի կպումներ ոսպնյակի առաջային պատիճին, որի պատճառով բիբը ունենում է տձև տեսք, անկանոն ձև կամ կպումներ եղջրենու հետ, որի արդյունքում կարող է զարգանալ երկրորդային գլաուկոմա:

Հետին ուվեիտները՝ խորիոիդիտները լինում են կենտրոնական, պերիֆերիկ: Կենտրոնականի դեպքում տուժում է տեսողության սրությունը, իջնում է նաև մթնային ադապտացիան ( մթնշաղին ավելի վատ են տեսնում), կարող են առաջանալ ֆոտոպսիաներ՝ լուսարձակումներ աչքի առջև, մետամորֆոպսիա՝ ծռմռվում են առարկաները, ցավը բնորոշ չէ, իսկ պերիֆերիկ խորիոռետինիտների դեպքում հիվանդությունը ընթանում է աննկատ, հայտնաբերվում է պատահական այլ նպատակով ակնահատակի զննման ժամանակ: Ախտանշաններից  կարող են լինել ֆոտոպսիաներ (կայծեր աչքի առջև), մթնշաղային տեսողության իջեցում: Այսպիսի գանգատների դեպքում ինքնաբուժությամբ չի կարելի զբաղվել, քանի որ կլինիկական պատկերը կարող է փոխվել, և բժշկի համար ախտորոշում դնելը  դժվարություններ կառաջացնի:  Ուվեիտների ախտորոշման դեպքում անհրաժեշտ է հոսպիտալացում, արյան համապատասխան անալիզների ստուգում,  հակաբիոտիկային, հակաբորբոքային բուժում (տեղային, ընդհանուր): Ժամանակին, ճիշտ բուժման դեպքում արդյունքը կարող է լինել բարենպաստ, սակայն չբուժվելու դեպքում հիվանդությունը կարող է բերել տեսողության անվերադարձ կորստի:

-Ի՞նչ է կատարակտան և կատարակտայի ֆակոէմուլսիֆիկացիան:

- Նախ նշեմ, որ կատարակտը հիվանդություն է, որի ժամանակ ակնագնդի ներսում գտնվող թափանցիկ  ոսպնյակը մասնակի կամ ամբողջությամբ  պղտորվում  է, իսկ  այդ թափանցիկ բնական ոսպնյակը  թույլ է տալիս, որ լույսի ճառագայթներն աչքում բեկվեն, անխափան մուտք գործեն դեպի ակնահատակ՝ ցանցենի, և տարիների ընթացքում, տարբեր պատճառների հետ կապված, այն կարող է պղտորվել,  խափանել լույսի ճառագայթների ներթափանցումը, բերել տեսողության սրության վատացման, մինչև իսկ` լուսազգացողության, տեսողության կորստի: Կատարակտը կարող է լինել բնածին կամ ձեռքբերովի: Կատարակտի միակ բուժումն ամբողջ աշխարհում վիրահատական միջամտությունն է, որի ժամանակ բնական պղտոր ոսպնյակը փոխարինվում է արհեստական ոսպնյակով: Ամենաժամանակակից մեթոդը (նվազագույն ռիսկեր պարունակող, նվազագույն տրավմատիկ, վստահելի) կոչվում է ֆակոէմուլսիֆիկացիա։ Վիրահատական բուժումը կատարվում է հատուկ ուլտրաձայնային ապարատով, որի ծայրակալը աչքի մեջ մտնում է մոտ 2-3 մմ կտրվածքով, ուլտրաձայնային տատանումներով բնական ոսպնյակը կիսվում է մանր կտորների և վերածվում էմուլսիայի: Այդ էմուլսիֆիկացված ոսպնյակային մասսաները դուրս են գալիս աչքից բարակ խողովակով, աչքի մեջ հատուկ ինժեկտորի օգնությամբ տեղադրվում է տվյալ աչքին համապատասխան օպտիկական ուժով ներակնային արհեստական ոսպնյակ /IOL/։ Վիրահատության այս մեթոդի առավելությունը հետվիրահատական շրջանի արագ վերականգնումն է, որի դեպքում բացակայում են կարերը, հետվիրահատական աստիգմատիզմի առաջացման հնարավոր նվազումը կամ գրեթե բացակայությունը, վիրահատությունն անցավ է։ Կան արհեստական ոսպնյակների տարբեր տեսակներ՝ «ստանդարտ» կամ «շարքային», մուլտիֆոկալ, տորիկ, տորիկ-մուլտիֆոկալ, որոնք կարող են շտկել ինչպես եղջրենու աստիգմատիզմը, այնպես էլ ապահովել բարձր տեսողության սրություն տարբեր տարածություններում։

-Իսկ  մեր ժամանակներում  աչքի  ո՞ր հիվանդություններն են երիտասարդացում ապրել։

-Առավել շատ երիտասարդացել է կարճատեսությունը, որը կրկին մեծապես պայմանավորված  է մեր առօրյա կենսակերպով` այս տեխնոլոգիական դարում համակարգիչ-հեռախոս համատարած կիրառումը բերում է  այդ խնդրին: 

-Բժշկուհի, ըստ Ձեր աշխատանքային փորձի, որո՞նք են ավելի հաճախ հանդիպող ակնային հիվանդությունները։

-Ամենից հաճախ հանդիպող աչքի հիվանդություններն են՝ կարճատեսությունը, հեռատեսությունը, աստիգմատիզմը, կատարակտը, գլաուկոման, ցանցաթաղանթի խնդիրները, վիրուսային, բակտերիալ շաղկապենաբորբերը և այլն: Վերջին ժամանակաշրջանում ավելի հաճախ հանդիպում ենք «չոր աչքի համախտանիշ» ախտորոշմանը, որը մեծապես պայմանավորված է մեր առօրյա կենսակերպով՝ գաջետների, համակարգիչների, մոնիտորների հետ երկար աշխատելը (մենք ավելի հազվադեպ ենք թարթում աչքերը և արցունքային շերտը ավելի արագ է գոլորշիանում), սենյակներում օդորակիչները, տաքացուցիչները, որոնք բերում են օդի չորացմանը:

-Բժշկուհի, արդյո՞ք բուժելի է  կուրությունը:

-Կուրությունը տեսողության ամբողջովին կորուստն է կամ կրիտիկական իջեցումը: Կուրության որոշ դեպքեր  կարելի է բուժել, օրինակ՝ հասուն և գերհասուն կատարակտաները բերում են տեսողության իջեցման, ընդուպ` լուսազգացողության, այսինքն մարդը կարող է այդ աչքով զգալ միայն  լույսի առկայությունը, սակայն վիրահատական միջամտությունից հետո տեսողության սրությունը կարող է բարձրանալ մինչ 100%,  ցանցենու շերտազատումը, որի դեպքում տեսողությունը նույնատիպ կարող է նվազել,  թարմ դեպքերում վիրահատությունը կարող է տեսողությունը բավական բարձրացնել, սակայն ուշացած դեպքերում, ցավոք, վիրահատական կամ կոնսերվատիվ բուժումները արդյունք չեն տա, տեսաներվի ախտահարումները՝ ատրոֆիա, սուբատրոֆիա, ցանցենու պիգմենտային, ոչ պիգմենտային դիստրոֆիաները, տերմինալ, բացարձակ գլաուկոման և որոշ այլ ակնային հիվանդություններ ներկայումս ցավոք բուժելի չեն:

Նշեմ  նաև որ տեսողական ուղին իր մեջ է ներառում  ակնագնդերը, տեսողական նյարդերը, խիազման, հետխիազմալ փունջը, գլխուղեղի ծոծրակային բլթերի կեղևը, և այս ուղու ցանկացած հատվածի վնասում բերում է կուրության, քանի որ մենք տեսնում ենք ոչ թե աչքերով, այլ` ուղեղով: Ուղեղի վնասվածքների դեպքում (տրավմա, ուռուցք, կիստա, արյունազեղում), նույնիսկ առողջ ակնագնդերի դեպքում մարդը կարող է մեկ կամ երկու աչքով կուրանալ:

Երբ չտեսնող մարդուն լույսի նշույլ ես տալիս, նա արդեն երջանիկ է, ու նրա շնորհակալությունը բժշկի համար օրհնանք է։

-Ո՞ւմ կարող եք Ձեր ուսուցիչը համարել:

-Մեր կյանքում առաջին ուսուցիչները մեր ծնողներն են, որոնք ոչ միայն մեզ կյանք են տալիս, այլև կյանքի համար անհրաժեշտ գիտելիքներ են մեզ հաղորդում: Ծնողներս  են  ձևավորել  իմ աշխարհահայացքը, վերաբերունքը կյանքի և մարդկանց նկատմամբ: Մեր կյանքի ընթացքում մենք միշտ ունենում ենք ուսուցիչներ՝ ընտանիքում թե դպրոցում, մեր շրջապատում թե աշխատավայրում: Այս կամ այն կերպ նրանք մեզ սովորեցնում են ապրել ու սիրել, գթալ ու ներել, պայքարել ու հաղթել, լինել ուժեղ, լինել իմաստուն ու կիրթ, ձեռք բերել գիտելիք ու փորձ: Նրանցից մեկը մեզ սովորեցնում է պաշտպանել ու պահպանել Հայրենիքը և ազգային արժեքները, մյուսը՝ խիզախ ու հաստատակամ լինել, երրորդը՝ աշխատել ու ստեղծել, չորրորդը՝ երջանիկ ու կարեկից լինել, հինգերորդը… Նրանք բոլորը սովորաբար ամբողջանում են մեկ՝ Ուսուցչի կերպարի մեջ:

-Ի՞նչ կասեք այս ասպարեզում ներգրավված երիտասարդ կադրերի մասին: Եվ առհասարակ, ապագայում բժշկությունը, ըստ Ձեզ, ինչպիսի՞ մասնագետների ձեռքերում է լինելու։

- Ունենք շատ բարձր մակարդակի երիտասարդ կադրեր, բավականին խելացի են, արագ կողմնորոշվելու և ընկալելու ունակություն ունեն, պրպտող են, իրենք սիրահարված են իրենց ընտրած մասնագիտությանը, ձգտում ունեն հասնելու լավագույն արդյունքների, այդ նորարարությունների զարկերակի վրա ինֆորմացիայի հասանելիության հետ միաժամանակ, քան մեր դեպքում էր, երբ դժվար էինք գրականություն ձեռք բերում, ակնաբուժությունը ապագայում նվիրյալների ձեռքերում է. ես վստահ եմ իրենց ներուժի և ցանկությունների համընկնման մեջ, ավելի ժամանակակից են մտածում, և իրենց ուսանող ավագ սերունդը երբեմն իրենցից բան ունի ուսանելու։

- Որպես մեր զրույցի  վերջաբան` Ձեր մաղթանքն ու հորդորը մեր հասարակությունը։

-Առողջությունը, թերևս, ամեն ինչ չէ, սակայն առանց առողջության ամեն ինչ ոչինչ է: Չգիտեմ՝ որպես վերջաբա՞ն, հորդո՞ր կամ խնդրա՞նք գուցե, դիմում եմ մեր հասարակությանը, որ գնահատեն իրենց առողջությունը, վստահեն բժիշկներին: Մենք` բժիշկներս, 24 ժամ աշխատում ենք, որ մեր բուժառուների համար անենք լավագույնը, առավելագույնը:  Կմաղթեմ մեր երկրին խաղաղություն, մարդկանց հոգիներին` ներդաշնակություն, երբեք չխամրեն նրանց հոգիների և աչքերի լույսը։ Ժամանակին դիմեն բժշկի` խուսափելու  բարդացած դեպքերից։ Մենք համընթաց քայլում ենք եվրոպական երկրների հետ, ոլորտում բավականին լուրջ քայլեր ենք անում: Իսկ որպես վերջաբան կոչ եմ անում մեր հայրենակիցներին` սիրելինե՛րս, պահպանե՛ք առողջ ապրելակերպի կանոնները, պահպանե՛ք ձեզ տրված թանկագին պարգևը՝ կյանքը:

There is no translation available.

«Կցանկանամ, որ մեր հասարակությունը լինի ավելի գիտակից, խելամիտ վերաբերվի իր առողջությանը»

Վերջին տարիներին էնդոկրին հիվանդությունների թիվն ավելացել է, և սա լուրջ մարտահրավեր է ոչ միայն Հայաստանի, այլ նաև ամբողջ աշխարհի առողջապահական համակարգի համար: Էնդոկրինոլոգիան բժշկության ամենապահանջված ուղղություններից մեկն է, այն մշտապես կատարելագործվում է, ստեղծվում և բուժման մեջ կիրառություն են գտնում նոր մեթոդներ ու եղանակներ: Ոլորտի նեղ մասնագետները ջանում են բուժօգնությունը կազմակերպել միջազգային չափանիշներին համապատասխան:

http://bestgroup.am/ կայքի զրուցակիցն է «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնի բժիշկ-էնդոկրինոլոգ Մելինե Թումասյանը` բավականին հաճելի զրուցակից, անչափ ուշադիր ու հոգատար բժիշկ` թե՛ գործընկերների, թե՛ այցելուների հետ շփվելու յուրահատուկ մոտեցմամբ մասնագետ: Տարիների փորձը բժշկի համար մեծ նշանակություն ունի, ինչը նրան դարձնում է առավել ճանաչված և վստահելի: Աշխատանքի հանդեպ սերն ու նվիրվածությունն ուժ ու եռանդ են հաղորդում  բժշկուհուն, իսկ մասնագիտական բարձր որակների ու ազնվության համար վայելում է իր պացիենտների վստահությունը։ Բարդ իրավիճակներում բժշկի պրոֆեսիոնալիզմը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե ինչպիսին կլինի ապաքինման ընթացքը, այն ինչ բարդություններով կուղեկցվի, և որ դեպքում պետք է  կիրառել նոր բուժմոտեցումներ: 

-Բժշկուհի, ո՞ր էնդոկրին հիվանդություններն են երիտասարդացում ապրել։

- Ցավով պետք է նշեմ, որ այսօր գրեթե բոլոր էնդոկրին հիվանդությունների երիտասարդացման միտում է նկատվում։ Էնդոկրին համակարգի խնդիրները դարձել  են բավականին արդիական և մտահոգիչ։ Ինչպես վահանաձև գեղձի հիվանդությունները, այնպես էլ շաքարային դիաբետը, առաջատար դիրքերում են։ Մեկ այլ լուրջ և տարածված հիվանդություն է ճարպակալումը, որի տարածվածությունը կրկնապատկվել է: Եվ այս հիվանդացութունների մակարդակի աճը նկատվում է օր օրի։

Իրականում, որևէ էնդոկրին հիվանդություն առանձնացնել չենք կարող, քանզի այսօր էնդոկրին խնդիրները մեծ վերելք են ապրում։ Ցավոք սրտի, հիմնականում էնդոկրին հիվանդությունները քրոնիկ են համարվում։

- Ի՞նչ գործառույթներ են իրականացնում հարվահանաձևի գեղձի հորմոնները։

-Հարվահանաձև գեղձերն արտադրում են պարաթիրեոիդ կամ պարատ հորմոն, որն օգնում է օրգանիզմում կալցիումի քանակի կարգավորմանը: Կալցիումն էլ իր հերթին կարևոր է մեր նյարդերի, մկանների և ոսկրերի նորմալ գործունեությունն ապահովելու համար: Հարվահանաձև գեղձերի ֆունկցիոնալ խանգարումները առաջանում են տարբեր պատճառներով, բուն օրգանների պաթոլոգիայի կամ երկրորդային ձևերով, որն էլ իր հերթին առաջացնում է լրջագույն հետեւանքներ` ոսկրային համակարգի հետ կապված։ Այդ իսկ պատճառով այսօր ավելի շատ զգոն ու հետևողական ենք գործիքային և լաբորատոր հետազոտությունների տեսանկյունից։

-Իսկ մակերիկամի հորմոնները։ Կմանրամասնե՞ք:

-Մակերիկամները զույգ ներզատական գեղձեր են, որոնք ունեն կեղևային շերտ, որն արտադրում է ստերոիդ հորմոններ և միջուկ, որտեղ արտադրվում է ադրենալին և նորադրենալին: Այդ իսկ պատճառով էլ  մեծ դեր ունեն արյան ճնշման կարգավորման, նյութափոխանակության և սթրեսին օրգանիզմի պատասխանելու հարցում։

Հիպոթալամուս, հիպոփիզ, մակերիկամներ, դրանք խոշոր էնդոկրին համակարգ են` սերտ փոխկապակցված։ Այս համակարգի դիսբալանսը բերում է մի շարք խնդիրների՝ ճարպակալման և քաշի դժվար իջեցման,  զարկերակային ճնշման կրիտիկ բարձրացման և ուղիղ կապ ունի սեռական համակարգը կարգավորող հորմոնների հետ: 

Նախկինում մակերիկամների խնդիրները շատ հազվադեպ էին հանդիպում, իսկ հիմա, ցավոք,  գրեթե 3-4-ի մոտ հայտնաբերվում է մակերիկամների ֆունկցիոնալ գործունեության խանգարում

-1-ին տիպի շաքարային դիաբետի մասին կխոսե՞ք։

- 1-ին տիպի շաքարային դիաբետը առաջանում է ենթաստամոքսային գեղձի ինսուլին արտադրող բետա բջիջների աուտոիմունային քայքայման արդյունքում: Հիմնական ախտանշաններն են՝ շատամիզությունը (պոլիուրիա), անհագ ծարավի զգացողությունը (պոլիդիպսիա), շատակերությունը (պոլիֆագիա) և քաշի նվազումը: 1-ին տիպի դիաբետը սովորաբար ի հայտ է գալիս մանկության կամ պատանեկության տարիներին, սակայն կարող է նաև զարգանալ չափահասների մոտ: Այն ժառանգականորեն նախատրամադրվածություն ունի: Այստեղ բարդություններն ավելի շատ հոգեբանական  են, որով պետք է զբաղվել և հոգեբանորեն տրամադրել գրագետ բուժման, բացատրել, որ այն ինսուլինոկախյալ է: Ճիշտ է, այն արտերկրում համարվում է ապրելակերպ` ռեժիմով սնվելու, հացային միավորների հաշվարկի առումով, բայց մեր երկրում դեռ չի ձևավորվել այդ մտածելակերպը։ Եթե բուժառուն ցանկանում է իր շաքարի մակարդակը լինի կոմպենսացված, նա պետք է  պարտադիր կատարի բժշկի ցուցումները: Այս դեպքում իրականում 50 տոկոսն է բժշկի աշխատանքը, մնացածը հիվանդը պետք է վերահսկի։

-Իսկ 2-րդ  տիպի շաքարային դիաբետը ի՞նչ ախտանիշներով է ի հայտ գալիս։

-Այս շաքարային դիաբետը ի հայտ է գալիս բազմակի ախտանշաններով: Սկզբնական շրջանում հնարավոր է ընդհանրապես ախտանիշներ չնկատվեն: Մեզ այս դեպքերում օգնության է գալիս առաջնային օղակը` պոլիկլինիկաները, որտեղ հանձնվում է գլյուկոզայի անալիզ` պարզելու արյան մեջ գլյուկոզայի մակարդակը։  Եղել են դեպքեր, երբ գլյուկոզայի ցուցանիշը եղել է մինչև 30, բայց միակ ախտանիշը եղել է բերանի չորությունը, այլ ախտանիշ չի նկատվել։ Բայց հիմնական ախտանիշները` բերանի չորություն, գիշերամիզություն, հաճախամիզություն, շատախմություն, վերջույթներում թմրածության, ծակծկոցի զգացում, քաշի անկում, սրանք առաջնային ախտանիշներ են համարվում։

-Գեստացիոն շաքարային դիաբետ։ Ո՞ր դեպքում է ի հայտ գալիս:

- Գեստացիոն շաքարային դիաբետը ի հայտ է գալիս հղիության ժամանակ։ Այն կարող է լինել անցողիկ բնույթի` հետծննդաբերական շրջանում հնարավոր է գլիկեմայի ցուցանիշների լրիվ նորմալացում: Գեստացիոն շաքարային դիաբետի ժամանակ մենք կրկնակի խնդրի առջև ենք կանգնում` մոր և պտղի հետ կապված, և մեր հիմնական պայքարն ուղղված է երկու կյանքերի համար: Երբ հղիների մոտ ժամանակին ախտորոշվում և բավարար հսկվում է, սովորաբար որևէ հետևանք չի թողնում ոչ ծննդաբերության ընթացքի, ոչ էլ կնոջ կամ երեխայի երկարաժամկետ առողջության վրա: Շաքարային դիաբետի ժամանակ ցուցված է ինսուլինոթերապիա, այն դեպքերում, երբ արդյունքի չենք հասնում դիետոթերապիայով և ֆիզիկական որոշակի ակտիվություն ցուցաբերելով:

-Վահանաձև գեղձի քաղցկեղ, ինչպե՞ս հասկանալ, որ քաղցկեղը զարգանում է։

-Հիվանդը երբեք չի կարող հասկանալ, որ իր մոտ վահանաձև գեղձի քաղցկեղ է զարգանում։ Այն հիմնականում ախտանշաններ չի ունենում և ի հայտ է գալիս վահանաձև գեղձի սոնոգրաֆիկ հետազոտության միջոցով, որը վերջնական ախտորոշման մեթոդ չէ, և եթե սոնոգրաֆիկ հետազոտության ժամանակ որևէ կասկածելի հանգույց է նկարագրվում, այդ դեպքում կատարվում է բարակ ասեղային բիոպսիա և արյան քննություն` վերջնական ախտորոշում դնելու համար: Խոշոր հանգույցների պարագայում կարող են ի հայտ գալ կոկորդում դիսկոմֆորտի նշաններ՝ խեղդոց, հազ, ձայնի փոփոխություն: Վահանաձև գեղձի քաղցկեղները պատահաբար ախորոշվող պաթոլոգիաներ են։  Ցավոք, քաղցկեղի զարգացման դեպքում հստակ ազդակ չկա։

- Ի՞նչ կասեք մեզանում դիմելիության մշակույթի մասին, ի՞նչ մակարդակի վրա է այն այսօր:

-Սերնդափոխության առումով, ըստ իս, դրական տեղաշարժ կա: Այսօր արդեն կանխարգելիչ նպատակով դիմում են հետազոտությունների, և հուրախություն մեզ, այն ավանդական մոտեցումը վերանում է աստիճանաբար, երբ դանակը ոսկորին հասնի, նոր դիմեն բժշկի: Այդ իսկ պատճառով ավելի վաղ են հայտնաբերվում հիվանդությունները՝ վաղ հետազոտությունների պայմաններում։ Իրականում նաև դիմում են մտավախություն ունենալով գենետիկորեն հիվանդության փոխանցումը հերքելու համար: 

Բայց ամեն դեպքում մարզերում դիմելիության մշակույթը իրականում խնդրահարույց է: 

-Բժշկուհի, ո՞ւմ  եք համարում Ձեր ուսուցիչը:

-Կարծում եմ, որ Բժշկական համալսարանում ուսանելու տարիներից սկսած չունեմ այնպիսի դասախոս, ով իր գիտելիքները անվերապահորեն փոխանցած չլինի ինձ։ Իսկ նեղ մասնագիտացման մեջ` միանշանակ Մուրացան համալսարանական հիվանդանոցի բոլոր էնդոկրինոլոգ բժիշկների ներդրումը` Ելենա Աղաջանովայի գլխավորությամբ: Անկեղծ ասած, այնտեղ, բոլորից, ինչ-որ բան սովորել եմ:

Կար նաև իմ ինքնակրթման ջիղը` զարգանալու, ետ չմնալու առողջության նորարարությունների զարկերակից։

-Ձեր արմատներում կա՞ն բժիշկներ։

-Մայրս ավարտել է Բժշկական համալսարանի դեղագործական բաժինը, բայց ցավոք, այժմ  չի աշխատում իր մասնագիտությամբ։ Ինձ բժշկության հանդեպ սերը սերմանել և ուղղորդել է մայրիկս։

- Որպես մեր զրույցի  վերջաբան` խնդրեմ, Ձեր մաղթանքն ու հորդորը մեր հասարակությունը։

- Ցանկությունս այն է, որ մեր հասարակության համար բժշկությունը հասանելի լինի լիովին, առհասարակ մենք էլ իրենց հանգիստ ուղղորդենք անհրաժեշտ հետազոտություններին, ինչը մեզ հետագայում կօգնի գրագետ բուժման կազմակերպման համար։ Ցավոք սրտի, այսօր ունենք սահմանափակումներ` ֆինանսական առումով։

Իսկ որպես հորդորս ասեմ, որ մարդիկ ավելի հանդուրժող, ներող, սիրող և զիջող լինեն: Հասարակությունը լինի ավելի գիտակից, խելամիտ վերաբերվի իր առողջությանը, ժամանակին դիմեն բժշկի խուսափելու հետագա բարդություններից: Ես հավատում եմ, որ միաբանության մեջ է հաղթանակը, հայերը պետք է միաբանվեն, տարաձայնությունները մի կողմ դնելով` ամուր պահենք մեր երկիրը։

Իսկ մասնագիտական խորհուրդս մեր հասարակությունը այն է, որ հրաժարվեն վնասակար սովորություններից, կտրականապես բացառեն ծխելը, հետևեն իրենց մարմնի քաշին և առկա գանգատների դեպքում անպայման դիմեն բժշկի` վաղ ժամկետներում բացահայտելու համար առկա խնդիրները։ Իսկ մեր սիրելի կանայք առաջնահերթ մտածեն իրենց մասին, ոչ թե, ինչպես ընդունված է մեր հայ կանանց մեջ, առաջին տեղում դասել  երեխաներին, ամուսնուն, նոր վերջում` իրենց։ Սխալ մոտեցում է։ Իրականում, եթե տան հիմնասյունը` կինը, առողջ է, ապա ընտանիքն էլ կլինի լիրակար երջանիկ և առողջ։

There is no translation available.

Այսօր` արդի  տեխնոլոգիական դարում, ամեն վայրկյան զարգացում է ապրում ցանկացած ոլորտ

Բժշկի մասնագիտությունը սոսկ մասնագիտություն չէ, այն կոչում է ու նվիրում: Իսկ բժիշկ-վիրաբույժն իր հրաշագործ ձեռքերով կարող է ոչ միայն զարմացնել, այլև մեկտեղել  մասնագիտական բարձր պատրաստվածությունը անսահման բարության, մարդասիրության և հավատի հետ առ Աստված: Բժիշկները բազմիցս  ապացուցել  են, որ բժշկությունը բիզնես չէ, այն կոչված է փրկել մարդկային կյանքեր, ապահովել նրանց առողջությամբ, բարձրացնել նրանց կյանքի որակը: http://bestgroup.am/ կայքի զրուցակիցն է բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր բժիշկ, Հայաստանի վիրաբույժների հայկական ասոցացիայի նախագահ, Ռուսաստանի Դաշնության Գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ Մուշեղ Միրիջանյանը, ում համար բժշկությունն իր կյանքն է, ամեն փրկված կյանքը` կյանքի իմաստը, բժիշկ, ով անգնահատելի հետք է թողել  հայրենի վիրաբուժության  զարգացման ճանապարհին և մեծ ներդրում ունի երիտասարդ կադրերի կայացման գործում:

-Պարոն Միրիջանյան, ըստ Ձեզ, ամեն դեպքում բաց վիրահատություն, թե՞  լապարասկոպիկ, ո՞րն է մրցակցային։

-Ըստ իս, երկու վիրահատական մեթոդներ էլ ընդունելի են: Այսօր` արդի  տեխնոլոգիական դարում, ամեն վայրկյան զարգացում է ապրում ցանկացած ոլորտ,  որի  հետ մեկտեղ բուժման տարբեր մեթոդներ են ներդրվում: Երբ մենք վիրաբուժության ասպարեզում նոր-նոր էինք քայլեր անում, այդ տարիներին անգամ անհրաժեշտ լայնիչներ չունեինք, անգամ անզգայացումն էինք զգուշությամբ կատարում` վախենալով  բուժառուի կորստից։ Իսկ այսօր բազմաթիվ արդյունավետ նոր մեթոդներ կան:

Լապարասկոպիկ կամ քիչ ինվազիվ վիրաբուժությունը համարվում է նորարարական վիրաբուժական մեթոդ և ունի մի շարք առավելություններ ավանդական վիրաբուժության համեմատ: Որովայնի խոռոչի և փոքր կոնքի օրգանների վրա կատարվող լապարասկոպիկ վիրահատությունները՝ առանց ավանդական կտրվածքի, նորագույն տեխնոլոգիաների կիրառմամբ, բնութագրվում են հիվանդի համար նվազագույն վնասումով, արյունահոսության քիչ հավանականությամբ, հետվիրահատական բարդությունների ցածր մակարդակով, հոսպիտալացման սեղմ ժամկետով, աշխատունակության արագ վերականգնմամբ։ Բայց, այնուամենայնիվ, ես հակված եմ մեր ավանդական բաց վիրաբուժությանը։

-Պարո՛ն Միրիջանյան, ամբողջ աշխարհում բժշկությունը օր օրի զարգանում է, ըստ Ձեզ՝ Հայաստանում բժշկությունն ի՞նչ մակարդակի վրա է:

-Այո՛, բժշկությունն այն ոլորտն է, որն օր օրի զարգանում է, և ի հայտ են գալիս նորարարական բազում մեթոդներ, սակայն, ցավոք Հայաստանում, այդ նորարարական մեթոդներն այդքան էլ արագ չեն զարգանում, և մենք միշտ հետ ենք մնում միջազգային չափանիշներից:
Ամենևին էլ պատճառը մեր երիտասարդ կադրերը  չեն, որ առողջապահության համակարգն այսօր գտնվում է այս վիճակում, պատճառը հստակ չեմ կարող ասել: Գուցե նաև  երկրում տիրող տնտեսական վիճակից է: Մենք պետք է ամեն ինչ անենք, որպեսզի խելացի երիտասարդները չգնան արտերկիր, այլ իրենց մասնագիտական բարձր գիտելիքները ներդնեն իրենց հայրենիքում: Պետք է քայլեր ձեռնարկենք, որպեսզի զարկ տանք երկրում առողջապահության զարգացմանը, չի կարելի թողնել, որ մեր բժշկությունն անկում ապրի։

-Ինչպիսի՞ն են այսօր բժիշկ-հիվանդ փոխհարաբերությունները, շատ դեպքերում ասում են, որ նվազել է բժիշկի հանդեպ վստահությունը, արդյո՞ք դա այդպես է:

-Այո, շատ է նվազել վստահությունը բժշկի հանդեպ: Միայն այն, որ փողոցի տարբեր անկյուններում մարդիկ բժշկության մասին խոսելիս տարբեր քննադատություններ են հնչեցնում, դա արդեն իսկ խոսում է վստահության անկման մասին: Տարիներ առաջ վերաբերմունքն այլ էր, մարդիկ մեծ վստահություն և հարգանք ունեին բժիշկների նկատմամբ, իսկ այսօր այլ է: 

-Ըստ Ձեզ`  ո՞ր հիվանդություններն են երիտասարդացում ապրել։

-Ցավոք սրտի, այսօր չեմ կարող վիճակագրություն տալ, բայց կասեմ, որ COVID-ի ժամանակ նկատելի էին դարձել պակրեատիտները թե՛ մեծահասակների եւ թե՛ երիտասարդների մոտ, ինչպես նաեւ աղեստամոքսային տրակտի արյունահոսությունները, թոքային խնդիրները: Իսկ այսօր երիտասարդացնել են ուռուցքային հիվանդությունները. Ցավոք սրտի, թե՛ աշխատանքային պրակտիկայում, թե՛ հարազատների եւ թե՛ շրջապատող մարդկանց շրջանում նկատելի են ուռուցքային հիվանդությունների մեծ թվով աճը։                        

-Իսկ ինչ կասեք  բժիշկների լիցենզավորման մասին։                

-Համաձայն եմ, որ մասնագետները լիցենզիավորվեն, և ես ժամանակին եղել են լիցենզավորման հանձնաժողովի քարտուղար, այնուհետեւ` նախագահի տեղակալ։ Եվ այսօր շատ եմ կարևորում որակավորման աշխատանքները։Կարեւորելով լիցենզավորումը, այդուհանդերձ կարծում եմ, որ հանձնաժողովում պետք է ընդգրկված լինեն իրապես լիցենզավորված մասնագետներ, այլապես լիցենզավորումը կարող է ձեւական բնույթ կրել։ Այսինքն' լիցենզավորում տրամադրող հանձնաժողովի անդամները իրենք պետք է նախապես լիցենզավորում ստացած լինեն։     

-Իսկ առցանց դեղատոմսերի համակարգման մասին ինչ կարծիքի եք։

-Դեմ եմ առցանց դեղատոմս գրելուն, բայց մի կողմից լավ է, քանի որ հասարակությունը դարձել է հակաբիոտիկների եւ հորմոնալ դեղերի գերի, ինքնաբուժությամբ են զբաղվում շատերը, ինչպես նաեւ ինտերնետ պորտալի ոչ բժշկական կայքերի տեղեկատվական հարթակում իրենք իրենց բուժում են նշանակում, և մենք պետք է պատրաստ լինենք, լիարժեք տիրապետենք մեր գործին

-Պարո՛ն Միրիջանյան, ըստ Ձեզ` ո՞րն է բժշկի առաքելությունը:

-Բժշկի առաքելությունը պետք է լինի բուժել և փրկել մարդկանց կյանքերը, առաջին բուժօգնությունը ցույց տալ բոլոր հիվանդներին, հենց դրա համար է նա ստանում բժիշկի կոչումը, իսկ մնացածը, ինչպես Սեմաշկոն էր ասել` բժշկին ժողովուրդը կպարգևատրի: Կարծում եմ, որ մարդկային գործոնը ևս չափազանց կարևոր է։ Մեր բուժկենտրոնում կան ոլորտի առաջատար, լավագույն մասնագետներ, որոնք պարբերաբար վերապատրաստվում են տարբեր երկրներում, տարբեր առողջապահական ծրագրերի շրջանակներում։

-Իսկ  որպես վերջաբան` Ձեր մաղթանքը մեր հասարակությանը:

-Կցանկանամ, որ խաղաղություն լինի մեր երկրում և առողջություն, մնացյալ բաները ձեռքբերովի են: Հասարակությանը կմաղթեմ միմիայն առողջություն, հիվանդանան հնարավորիս քիչ, ոչ միայն մարմնով, այլ նաեւ հոգով առողջ լինեն, գնահատեն բժիշկներին, ընդհանրապես բոլոր բուժաշխատողներին: Իսկ բժիշկներին կցանկանամ` մնան իրենց բարձրության վրա, թույլ չտան, որ իրենց հանդեպ հասարակության վերաբերմունքը փոխվի դեպի վատը: Ես իրականում միշտ ձգտել եմ ամեն ինչ անել այնպես, որ հիվանդը ինձանից գոհ հեռանա:

There is no translation available.

Ցանկալի է, որ մեր հանրության բոլորը շերտերը լիրաժեք օգտվեն բժշկական ապահովագրությունից                                                  

 Այսօր մեր երկրի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ոլորտը համալրված է ախտորոշման և բուժման համար նախատեսված վերջին սերնդի լավագույն սարքավորումներով, ինչը հնարավորություն է տալիս բարձր որակավորում ու փորձ ունեցող մեր մասնագետներին իրականացնել նույնիսկ ամենաբարդ վիրահատական միջամտությունները:

«Արթմեդ» բժշկական վերականգնողական կենտրոնի օրթոպեդիայի և վնասվածքաբանության բաժանմունքում մեծ հաջողությամբ զբաղվում են
կոնքազդրային հոդի, ծնկան հոդի և ուսահոդի էնդոպրոթեզավորումների իրականացմամբ։ Նորագույն իմպլատների կիրառումն ու մասնագետների պրոֆեսիոնալիզմն ու փորձը հնարավորություն են տալիս լիովին վերականգնել հիվանդի վերջույթների շարժունակությունն ու նրանց լիարժեք ապրելու հնարավորություն տալ:

Բաժանմունքը հագեցած է նաև ժամանակակից սարքավորումներով, որոնք թույլ են տալիս բարձր մակարդակով իրականացնել հոդային հիվանդությունների բուժում քիչ տրավմատիկ՝ արթրոսկոպիկ եղանակով: Ծառայությունն իրականացվում է նաև պետպատվերի, սոցփաթեթի և ապահովագրության շրջանակներում։

http://bestgroup.am/ կայքի զրուցակիցն է  բժշկական գիտությունների թեկնածու, «Արթմեդ» բժշկական վերականգնողական կենտրոնի օրթոպեդիայի և վնասվածքաբանության բաժանմունքի ղեկավար Արտակ Գալստյանը: Իր գործին նվիրյալ բժշկի ընտրած ճանապարհը գիտակցված ընտրություն է, որի կյանքի պատմությունը միախառնված է մեծաթիվ այլ մարդկանց ճակատագրերի հետ, ովքեր գործունեությունից առաջ երդվում են բուժելուց զատ, I'm գթասրտությամբ վերաբերվել բուժառուին:

Հոգատար ու բանիմաց բժիշկն իր ծով գիտելիքների և սեփական աշխատանքին անսահման նվիրվածության շնորհիվ հիվանդների առողջության վերականգնման համար չի խնայում ջանք ու եռանդ: Իր ու իր թիմի կատարած բարդ վիրահատությունների մասին վկայում են օրհասական վիճակում հայտնված, բայց բժիշկների արհեստավարժության շնորհիվ երկրորդ կյանք ստացած հիվանդներն ու նրանց հարազատները, ինչը փաստում են հիվանդները՝ շնորհակալության խոսքեր շռայլելով իրենց իրապես առողջություն պարգևած բժշկին:

Պարոն Գալստյանի խոսքերով. «Այս տարի «Արթմեդ» բժշկական վերականգնողական կենտրոնում պլանավորվում է բացել էնդոպրոթեզավորման կենտրոն, որի նպատակը լինելու է հնարավորինս որակյալ, և ամենակարևորը մատչելի ծառայություններ մատուցել բուժառուներին, և այստեղ մեկտեղված կլինեն էնդոպրոթեզավորման ոլորտում առկա բոլոր ծառայությունները, հնարավորություն կլինի կատարել ոչ միայն առաջնակի էնդոպրոթեզավորում, այլև նաև ռևիզիոն, որը պրոթեզավորման այնպիսի տեսակ է, երբ նախկինում տեղադրված էնդոպրոթեզը փոխարինվում է նորով, երբ ինչ-ինչ պատճառներով առաջացել է էնդոպրոթեզի անկայունություն, մաշվածություն կամ նախկինում կատարված անհաջող վիրահատություն արդյունք: Ռևիզիոն էնդոպրոթեզավորման հետագա ընթացքը կարող է ընթանալ բարդություններով, և հաճախ անհրաժեշտ է լինում իմպլանտների տեղադրում, որոնք այսօր դժվար է ձեռք բերել, և մեր նպատակն է, որ կենտրոնում ունենաք էնդոպրոթեզների ամբողջ տեսականին և անհրաժեշտության դեպքում կիրառենք դրանք: Եվ մեր գերակա նպատակներից մեկն է, որ ներկա պահին մեզ մոտ իրականացվող վիրահատությունները պետության կողմից ֆինանսավորվեն, այսինքն՝ անվճար հիմունքներով կատարվեն։

Լիահույս եմ, որ մինչև 2027 թվականը մեր երկրի առողջապահական համակարգը կանցնի համապարփակ առողջապահական ապահովագրության, որի դեպքում, կարծում եմ, որ էնդոպրոթեզն էլ արդեն անվճար կտրամադրվի բուժառուներին: Ընդ որում, նշեմ, որ պետպատվերի շրջանակներում վիրահատվում են նաև պետական ծրագրով սահմանված կարգով շահառուները, որոնց թվում են հաշմանդամության խումբ ունեցողները, սոցփաթեթի շահառուները,  զինծառայողների և իրենց ընտանիքի անդամները և այլ սոցշահառուներ։ Մնացյալ դեպքերում վիրահատությունները վճարովի են, բայց նշեմ, որ վերջին տարիներին պետական ծրագրերի շրջանակներում բուժառւոների գերակշռող մասը, որոնց որ անհրաժեշտ է կոնքազդրային և ծնկան հոդի էնդոպրոթեզավորում, ստանում են հաշմանդամության խումբ, այսինքն` որոշակի պարզեցված գործընթաց է ընթանում, և կարգ ստանալուց հետո վիրահատական միջամտության գումարը փոխհատուցվում է պետության կողմից: Եվ կարծում եմ, որ մոտակա երկու տարվա ընթացքում պրոթեզի արժեքն էլ կփոխհատուցվի, քանզի պետության ծրագրերի մեջ այն այսօր առաջնահերթություն է։

-Պարոն Գալստյան, ի՞նչ գործառույթներ են իրականացվում ձեր բաժանմունքում:

-Բաժանմունքում կատարվում են էնդոսկոպիկ եղանակով հոդերի տարաբնույթ պաթոլոգիաների շտկում. դա արթրոսկոպիկ վիրաբուժություն է, և ունենք բոլոր նախադրյալներն ու տեխնիկական հնարավորությունները կատարել վերը նշված վիրահատական միջամտությունները։

Մենք հնարավորություն ունենք էնդոսկոպիկ եղանակով շտկելու, վերականգնելու հոդերի նույնիսկ բավականին բարդ վնասվածքները, այն քիչ ինվազիվ մեթոդիկա է.  բուժկենտրոնում բուժառուն մնում է 1- 2 օր, իսկ 2-3 շաբաթվա ընթացքում կարող է վերադառնալ բնականոն  առօրյա կյանքի։

-Օրթոպեդիայի մեջ ո՞ր հիվանդություններն են երիտասարդացում ապրել։

-Օրթոպեդիայում այսօր երիտասարդների մոտ բավականին հաճախ է հանդիպում ազդրոսկրի գլխիկի ասեպտիկ նեկրոզը, որի ժամանակ զարգացնում է ոսկրային հյուսվածքի վնասում ազդրոսկրի գլխիկում, և արդյունքում այդ ոսկրային հյուսվածքը իր ֆունկցիան չի կատարում`  առաջ բերելով ազդրոսկրի գլխիկի քայքայում, որն էլ իր հերթին կարող է բերել հաշմանդամության։

Կոնքազդրային հոդի էնդոպրոթեզավորում մենք նախկինում կատարում էինք հիմնականում բարձր տարիքային խմբերի մոտ, սակայն այսօր, պայմանավորված 2020թ. COVID-19 համավարակի հետ, ազդրոսկրի գլխիկի ասեպտիկ նեկրոզը հանդիպում է հիմնականում 45-48 տարիքային շեմի բուժառուների մոտ: Խնդիր, որը բավականին լուրջ է ոչ միայն Հայաստանում, այլև եվրոպական մի շարք երկրներում, ինչպես նաև ԱՄՆ-ում, խնդիր, որի բուժման ելքը էնդոպրոթեզավորումն է, քանի որ այս դեպքում այլընտրանքային տարբերակ գրեթե չկա:

Իմ կարծիքով` առողջապահության համակարգում առանցքային նշանակություն ունի բժշկական օգնության և ծառայությունների մատուցման հասանելիությունը մեր հասարակության համար։  Եթե համեմատենք նախորդ տարիների հետ, ապա այսօր բժշկությունը ավելի հասանելի է հասարակությսն լայն շերտերի համար, որը պայմանավորված է տարաբնույթ պետության ծրագրեր իրականացմամբ։

-Վիրահատության ո՞ր մոտեցման ենք Դուք հակված, բա՞ց, թե` փակ:

-Ես նախընտրում եմ քիչ ինվազիվ վիրահատության տեսակները, արդի բժշկության մեջ ամբողջ աշխարհում ընդունված են քիչ ինվազիվ վիրահատությունները, քանզի հետվիրահատական բարդությունները շատ քիչ են, վերականգնողական շրջանը կարճ է տևում, աշխատունակությունը շուտ է վերականգնվում։ Մեր բաժանմունքում նախընտրում ենք իրականացնել նվազ ինվազիվ վիրահատություններ։

-Ո՞ւմ կարող եք Ձեր ուսուցիչը համարել:

-Կյանքի տարբեր փուլերում մենք բոլորս ունենում ենք ուսուցիչներ, և որևէ մեկին գերագնահատել կամ թերագնահատել չես կարող։ Գիտակցական մտքի ձևավորման տարիներին  մեզ ուսուցիչ կարող ենք համարել մեր ծնողներին, իսկ նեղ մասնագիտացման տարիներին մեզ ուղղորդում եմ մեր ավագ սերնդի բժիշկները, տալիս են հնարավորն ու անհնարը մեզ համար, որպեսզի դառնանք լավ մասնագետ։ Մեզ ուսուցիչներ կարող ենք համարել նաև նրանց, որոնք մեր կյանքում առանցքային դեր են կատարում։ Ինձ թվում է` ցանկացած անհատ, որը ինչ-որ չափով իր բնագավառում դարձել է քիչ թե շատ կայացած մարդ, վստահ եմ, որ իր կյանքում ունեցել է ուսուցիչներ։ Այսօր ես ինքս պատրաստում եմ կադրեր, դասավանդում եմ կլինիկական օրդինատորներին Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանում։

Ես արդեն 20 տարի է, ինչ ավարտել եմ բժշկական համալսարանը, կարծում եմ` մոտ ապագայում մեր երկրի առողջապահությունը բավականին հուսալի ձեռքերում է, քանզի մենք այսօր ունենք բավականին խելացի երիտասարդ կադրեր, ձգտող են պրպտող, և վստահ կարող եմ ասել, որ մեր երկրի առողջապահությունը պետք է էլ ավելի զարգանա շնորհիվ մեր երիտասարդ սերնդի։ Քանզի այսօր բժշկական մասնագիտացված կայքէջերը հասանելի է բոլորին, և այդ միջոցով կարելի է ստանալ ուսուցողական տեղեկություններ։

-Ի՞նչ կասեք առաջնային օղակների գործունևության մասին:

-Այսօր պետք է համակարգվի առաջնային օղակի գործունեությունը, եթե բուժառուն դիմի հիվանդությունների վաղ փուլերում, ապա, բնականաբար, բուժման շանսերը ավելի մեծ կլինեն: Առաջնային օղակի նեղ մասնագետները հնարավորինս պետք է վերապատրաստվեն, հավաստագրվեն`ըստ սահմանված կարգի, մասնակցեն մասնագիտական սեմինարների, իմ կարծիքով` հավաստագրումը իր դրական արդյունքը կտա գրագետ բուժօգնություն ցուցաբերելու համար։ Եվ շատ կարևոր է կանխարգելիչ բուժումը, քանզի ամբողջ աշխարհում հայտնի է, որ ժամանակին կատարված կանխարգելիչ բուժումը միշտ էլ տվել է դրական արդյունք:

Ես մեկ տարի ուսաանել եմ Գերմանիայում, և իմ ուսանելու ժամանակ, երբ բուժառուն դիմում էր կոտրվածքով կամ ինչ-որ առողջական խնդրով, քիչ էին հանդիպում դեկոմպենսացված վիճակում գտնվող բուժառուներ. օրինակ` շաքարային դիաբետով, զարկերակային հիպերտենզիայով բուժառուները միշտ գտնվում էին կոմպենսացված վիճակում: Իսկ մեր երկրում շատ հաճախ բուժառուները գտնվում են դեկոմպեսացված վիճակում, դա խոսում է այն միասին, որ դեռևս հասարակության շրջանում ընդունված չէ վաղ դիմել առաջնային օղակ: Բնականաբար, ոչ բոլորը կարող են վճարել բժշկին այցելելու համար, բժշկությունը չի կարող լինել անվճար, դրա համար վճարում է կամ պետությունը, կամ ապահովագրական ընկերությունները, կամ ինքը` բուժառուն։

-Բժիշկ, ըստ Ձեզ, ի՞նչ են տալիս ասոցիացիաները բժիշկներին։

-Ասոցիացիաների գործունեությունը, կարծում եմ, նույնպես պետք է համակարգվի պետության կողմից։ Եվրոպական երկրներում ասոցիացիաները ունեն բավականին լուրջ և ծանրակշիռ դեր։ Ցավոք, Հայաստանում դեռևս լիարժեք համակարգված չէ ասոցիացիաների դերը։ Կարծում եմ` անհրաժեշտ է որոշակի ժամանակ այն կարգավորելու համար:

-Իսկ որպես վերջաբան` Ձեր մաղթանքն ու հորդորը մեր հասարակությանը։

-Կցանկանամ, որ մեր հասարակությունը ապրի խաղաղ և արարող երկրում, փորձենք զերծ մնալ սթրեսային իրավիճակներից, քանզի մենք այսօր ապրում ենք անընդմեջ լարված իրավիճակներում։ Մեր հասարակությունը լինի առողջ, չբախվեն հիվանդությունների բարդացած դեպքերի, փոխեն կյանքի որակը, առողջ կենսակերպ վարեն, ժամանակին դիմեն բժշկի և աշխատեն միշտ ժպտալ, քանզի ժպիտը կարող փոխել քեզ շրջապատող աշխարհը։  Կցանկանամ, որ գա մի ժամանակաշրջան, երբ մեր հանրության բոլորը շերտերը օգտվեն բժշկական ապահովագրությունից, ոչ թե միայն հատուկ սոցիալական խմբերում ընդգրկվածները։ Այդ ժամանակ, վստահ եմ, արդեն առաջին իսկ խնդրի դեպքում անմիջապես կդիմեն  բժշկի, քանի որ առողջությունը մարդկության կարևորագույն պարգևն է: Ցանկացած բժշկի համար մեծ պարգև և ուրախություն է, երբ իրեն դիմած բուժառուն ապաքինվում և վերադառնում է լիարժեք առօրյա կյանքի։ Կարծում եմ, որ դրանից մեծ պարգև բժշկի համար չի կարող լինել:

There is no translation available.

Այսօր բժշկությունը սրընթաց  զարգանում է, և անընդմեջ կատարելագործելու անհրաժեշտությունը միշտ կա

Այսօր էնդոկրին հիվանդությունները բավականին մեծ տարածում ունեն թե՛ ամբողջ աշխարհում,  թե՛ մեր տարածաշրջանում: 

http://bestgroup.am/ կայքի զրուցակիցն է «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնի էնդոկրինոլոգ Լիանա Գրիգորյանը: Շփվելով փորձառու բժշկուհու հետ՝ միանգամից վստահություն է ստեղծվում, որ նրան դիմող ցանկացած հիվանդ կհայտնվի ապահով և հուսալի ձեռքերում, քանի որ առողջանալու գրավականը գրագետ և պարտաճանաչ բժիշկն է, իսկ երբ այս հատկանիշները զուգակցվում են նաև իսկապես սրտացավ ու հոգատար վերաբերմունքի հետ, ապա շուտափույթ ապաքինումն ուղղակի «դատավճիռ» է: Բավականին հաճելի կին և զրուցակից, իր գործի մեծ գիտակ, ով իր մասնագիտական բարձր որակների, ազնվության համար վայելում է այցելուների հարգանքն ու վստահությունը։ Բժշկուհին ունի մասնագիտական փորձ, վճռականություն, ուղղամտություն, խղճի թելադրանքով առաջնորդվելու հատկանիշ, հրաշալի պատկերացնում է իր մասնագիտության ամբողջ բարդությունն ու պատասխանատվությունը: Նա աշխատում է մեծ նվիրումով, ուշադիր է յուրաքանչյուր հիվանդի ցավի, գանգատի նկատմամբ` ցուցաբերելով զարմանահրաշ վարպետություն ու մարդկայնություն: Վաստակաշատ բժշկուհու կարծիքով` իր մասնագիտության տեր մարդիկ համամարդկային սիրո կրողներն են:

-Արդյո՞ք շաքարային դիաբետը կարելի է համարել դատավճիռ:

- Շաքարային դիաբետը խրոնիկ հիվանդություն է, որը  բնութագրվում է օրգանիզմում գլյուկոզայի փոխանակության խանգարմամբ` պայմանավորված ենթաստամոքսային գեղձի բջիջների կողմից արտադրվող ինսուլին հորմոնի բացարձակ կամ հարաբերական անբավարարությամբ։ Արդյունքում զարգանում է արյան մեջ գլյուկոզայի կայուն բարձրացում, այլ կերպ ասած՝ հիպերգլիկեմիա։ Տարբերակում ենք 1-ին տեսակի շաքարային դիաբետ, որի դեպքում դիտվում է ինսուլինի բացարձակ անբավարարություն` պայմանավորված ենթաստամոքսային գեղձի բետտա բջիջների դեստրուկցիայով, և  2-րդ տեսակի շաքարային դիաբետ, այլ կերպ ասած` ինսուլին ռեզիդենտ շաքարային դիաբետ, որի դեպքում օրգանիզմը չի կարողանում էֆֆեկտիվ յուրացնել ենթաստամոքսային գեղձի կողմից արտադրված ինսուլինը։ Շաքարային դիաբետը դատավճիռ չէ. այն ի հայտ գալուց հետո, կարելի է ասել, դառնում է ապրելակերպ, և ասել, որ լիարժեք կարելի է բուժել շաքարային դիաբետը, իհարկե կեղծիք է, քանի որ ինչպես վերը նշվեց, այն խրոնիկ հիվանդություն է, և բոլոր բուժմեթոդները ուղղված են թեթևացնելու ախտանիշները և կանխարգելելու բարդությունները։ Հետևաբար բարդություններից խուսափելու համար պետք է լինել էնդոկրինոլոգի հսկողության տակ, հետևել բժշկի ցուցումներին, համապատասխան ճիշտ սննդակարգին և ֆիզիկական ակտիվությանը և  ժամանակին ընդունել բժշկի կողմից  նշանակված դեղորայքը։ Այս բոլորի արդյունքում կարելի է իջեցնել  նորմայի սահմաններում արյան մեջ գլյուկոզայի մակարդակը։ Ցանկալի է, որ առավոտյան սոված ժամանակ գլիկեմայի մակարդակը չգերազանցի 6մմոլ/լից և սնունդ ընդունելուց 2 ժամ հետո օրվա ընթացքում այն չգերազանցի 8մմոլ/լից, որը մենք կարող ենք համարել բավարար կոմպենսացիա։

-Լինելով բժիշկ-էնդոկրինոլոգ՝ Ձեզ առավելապես ի՞նչ խնդիրներով են դիմում:

-Հիմնականում դիմում են վահանաձև գեղձի խնդիրների դեպքում, ինչպես հիպոթիոզի, այնպես էլ հիպերթիրոզի կապակցությամբ, աուտոիմուն թիրոդիոզի, հիպերինսունիլիզմի, ճարպակալման խնդիրներով շաքարային  դիաբետի, ոչ շաքարային դիաբետի, հիպերպրոլատինեմայի, ակրոմեգալիայի, պայմանավորված հիպոֆիզի գոյացությունների, ինչպես նաև մակերիկամների հիվանդությունների և սեռական համակարգի դիսֆունկցիաների հետ կապված։

-Վահանաձև գեղձի հետ կապված խնդիրը, շատերի կարծիքով, ավելի շատ  այսօր տարածված է կանանց շրջանում: Իրո՞ք այդպես է: 

-Վահանաձև գեղձի խնդիրները հավասարապես տարածված են ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց շրջանում, այնպես որ, աուտոիմուն թիրոեիդները, հիպոթիոզը, քաղցկեղի տեսակները հավասարապես տարածված են ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց շրջանում։

 -Վահանաձև գեղձի ֆունկցիայի խանգարումը կարո՞ղ է հանգեցնել գիրացման:

-Եթե խոսում ենք վահանաձև գեղձի թերֆունկցիայի՝ հիպոթիրեոզի մասին, ապա այո, այդ հիվանդության ժամանակ դանդաղում է օրգանիզմում նյութափոխանակությունը, որն էլ իր հերթին կարող է բերել գիրացման։

-Ըստ Ձեզ` Հայաստանում ապահովվա՞ծ են  որակյալ բժշկության բավարար պայմանները:

-Կարծում եմ` այո, այսօր մրցակցություն է գնում բժշկական կենտրոնների միջև, թե ով կունենա ամենավերջին սերնդի տեխնոլոգիաները, ապարատները, որն իհարկե ողջունելի է, ի վերջո այն արվում է մեր հասարակության համար, և դա պետք է գնահատվի։ Բայց այսօր բժշկությունը սրընթաց զարգանում է, և անընդմեջ կատարելագործելու անհրաժեշտությունը միշտ կա։

-Ո՞ւմ կարող եք Ձեր ուսուցիչը համարել:

-Իմ առաջին ուսուցիչը եղել է լուսահոգի էնդոկրինոլոգ Մերի Սերգևնան, որին ես շատ երախտապարտ եմ, որը ոչ միայն հմուտ մասնագետ էր, այլ իր տեսակով մարդ էր մեծատառով, անմնացորդ նվիրումով ուսանել է մեզ, տվել իր գիտելիքների ողջ բազան, փորձը, որն էլ մենք մեծ սիրով կիրառում ենք։ Լսելով նրա դասախոսությունները, պրակտիկորեն աշխատելով նրա հետ` չէինք կարող չսիրահարվել էնդոկրինոլոգային, քանի որ այն լայն գիտություն է, և որքան խորանում ես, զարմանալիորեն, այնքան նորանոր բացահայտումներ ես անում։ Հետաքրքիրն այն է, որ  էնդոկրին գեղձերը, իրենց չափսերով լինելով շատ փոքր,  դրանց կողմից արտադրվող հորմոնները շատ մեծ և հզոր աշխատանք են կատարում մեր օրգանիզմում։

-Շփվելով երիտասարդ կադրերի հետ`ինչպե՞ս եք պատկերացնում մեր ապագա բժշկությունը:

 -Իրականում հպարտանում եմ մեր երիտասարդ կադրերով, նրանք շատ նպատակասլաց են, պրպտող, ձգտում են անընդհատ վերապատրաստման դասընթացների մասնակցել, հատկապես` արտերկրում եվրոպական ասոցիացիաների կողմից կազմակերպած կոնֆերանսների, և վերադառնալով` իրենց ստացած գիտելիքները անմնացորդ ծառայեցնել հայ ժողովրդին։

-Ընդունված ավանդույթ է, որ երեխաներն ընտրում են իրենց ծնողների ընտրած ուղին: Ձեր երեխաների դեպքում ինչպե՞ս է:

- Ունեմ երկու դուստր, որոնք չընտրեցին բժշկության ուղին։ Ինչ արած, ընտրությունն իրենցն է, ավագ դուստրս որոշեց դառնալ դիզայներ, այժմ ուսանում է ճարտարապետական համալսարանում, սովորում է գերազանց առաջադիմությամբ, իսկ կրտսեր դուստրս դեռ դպրոցական է և ցանկանում է դառնալ իրավաբան:

-Ի՞նչ հորդոր և մաղթանք ունեք մեր հետևորդներին:

-Ցանկանում եմ, որ մեր ժողովուրդը հնարավորինս լինի առողջ, ապրի խաղաղ երկնքի տակ, հեռու լինի սթրեսներից, քանի որ ի վերջո բոլոր հիվանդությունների հիմքում ընկած է սթրեսը և նյարդային լարվածությունը, իսկ եթե արդեն բախվել է հիվանդությանը, ապա հորդորում եմ չուշացնել, ժամանակին դիմել բժշկի, քանի որ ցանկացած հիվանդություն շատ ավելի հեշտ է կանխարգելել և բուժել վաղ փուլերում, քան արդեն բարդացած վիճակներում:Առողջ եղե՛ք, սիրեք  ձեզ և ձեզ շրջապատող մարդկանց:

Page 1 of 40

Բաժանորդագրում

Բաժանորդագրվեք եւ տեղեկացեք վերջին նորություններին

Հետադարձ կապ

  • Երեւան, Հայաստան
  • Գրեք մեզ
  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
  • +374 (96) 329135
  • +374 (77) 029091

Գտեք մեզ

Թեգեր